Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Kuting, bog'ingizdagi sariq bo'lmach tirikmi?

Kuting, bog'ingizdagi sariq bo'lmach tirikmi?

2026-06-21T03:35:02.747064+00:00

Loyqa zamburug'ilarning siri — ular haqida nima bilasiz?

Sizning tomoningizdagi sariq loyqa nima ekanligini bir marta ko'rib qolishga arziydi.

Bir kuni men ilmiy tadqiqotlarni o'qidim va endi tinch qololmayapman. Bu pushti-sariq, yumshoq narsalar hamma joyda uchraydi — o'rmonlarda, bog'larda, chirigan daraxtlar ostida. Ular boshqa planetadan kelgandek ko'rinadi. Lekin olimlar aytishicha, ular o'zini qandaydir tarzda his qilishi mumkin ekan.

Keling, bunga quyuqroq qaraylik.

Physarum polycephalum — bu kim?

Bu nom murakkab eshitiladi, lekin aslida juda oddiy organizm. U的大脑 yo'q, nervlar yo'q, umuman hech qanday asab tizimi yo'q. Faqat bir xujayra ko'p hollarda birlashib, katta massa hosil qiladi. Ichida esa yuzlab yadrolar suzib yuradi.

Oddiymi? Yo'q, bu yerda qiziq narsalar boshlanadi.

Ular nimaga qodir?

Ilmiy xodimlar kuzatgan narsalar hayratlanarli:

  • Misol yechish — ular murakkab masalalarni hal qila oladi
  • Labirintdan chiqish — oziq-ovqat topish uchun to'g'ri yo'lni topadi
  • Qorong'i yo'l tanlash — yorug'likdan qochadi, lekin och qolganda ko'k nurdan ham o'tadi

Bularning hammasini yurak urishi kabi ritmik siqilishlar yordamida qiladi. O'zining bir qismini bu tomonga, bir qismini u tomonga surayotib, eng yaxshi yo'lni topadi.

Qiziq, rostdan ham qiziq.

Tushuncha haqida yangicha qarash

1990-yillarda "Hujayraning onglilik asosi" nazariyasi paydo bo'ldi. Bu g'oya juda keskin:

Barcha tirik mavjudotlar ongli bo'lishi mumkin.

Hayvonlar, odamlar — bu tushunarli. Lekin bakteriyalar hammi? Tadqiqotchilar aytishicha, ha.

  • Bakteriyalar o'rganadi
  • Ular xotira hosil qiladi
  • Ba'zida o'zini fido qiladi — boshqa hujayralar yashashi uchun

Ular hatto bir-biri bilan gaplasha oladi. Dengizdagi yorqin bakteriyalar — atrofida yetarli odam bo'lsa, birga yonish uchun signal yuboradi. Tumanni "hozir rasmga tushamiz" degani.

Ular nima his qiladi?

Bu yerda eng qiziq qismi keladi.

Bizning ongliligimiz — bu film. Ichimizda "men" bor, "men" kuzatadi, tanlaydi, his qiladi.

Ammo slime mold yoki bakteriya uchun?

Ular faqat tortishish va itarilishni his qiladi. Yaxshi narsa tomon — chiq, yomon narsa tomon — qoch. Ichida hech kim gapirmaydi. "Men" degan tushuncha yo'q.

Ona bilmasdan ongli bo'lish. Bu katta yoki kichik — fark qilmaydi.

Nega bu muhim?

Ko'pchilik "bu akademik narsalar" deb o'ylaydi. Lekin aslida bu har birimizga tegishli.

Birinchidan — onglilik qayerdan keladi, degan savolga javob o'zgaradi. Biz always "katta miya kerak" deb o'ylagan edik. Endi bu noto'g'ri bo'lishi mumkin.

Ikkinchidan — tirik va tirik emas o'rtasidagi chiziq aniq emas. Slime mold — bu shunchaki mashina, yoki uning ichida ham nimadir bor?

Uchchidan — endi uy atrofidagi sariq loydan qaralsa, "Seningcha qanday?" deb so'ramoqchiman.

Javob "hech narsa emas" ham bo'lishi mumkin. Lekin "biz tasavvur qilolmaydigan narsa" ham bo'lishi mumkin.

Shuning uchun keyingi marta sariq slime mold ko'rsangiz, unga salom bering. Balki u ham sizni ko'rib, xuddi shunday o'ylayotgandir.

#slime-mold #consciousness #science #biology #strange-nature #bacteria #mind #popular-science