Lucy va uning eng yomon qo'rquvi
Tasavvur qiling: 3 million yil avval Sharqiy Afrikadasiz. Siz Lucy emapsiz (yo'q, 70-yillardagi Lucy emas — haqiqiy Lucy, mashhur qadimgi odam ajdodi). Cho'milishing kerak.
Lekin...
Suvning ostida nima qidirib yurganini sezasiz. Katta narsa.
Hayotingiz xavf ostida, chunki shu daryoda dahshatli yirtqichlar yashagan.
Lucy ovchisi
Olimlar eng xavfli yirtqichlardan biriga yangi nom berdi — Crocodylus lucivenator. Tarjimasi "Lucy ovchisi". Va bu bejiz emas.
Bu oddiygina timsoh emas edi. Uzunligi 4-4,5 metr, og'irligi 270-590 kilogram. Iowa universitetidan Kristofer Broxchu shunday dedi: "Bu hududning eng yirik yirtqichi — sherlar va qobonlardan ham katta. Lucy turiga mansub odamlar uchun eng katta tahdid."
Ya'ni bu timsoh Lucy oilasini ovqat deb hisoblardi. Yoqimli emas, to'g'rimi?
G'alati tepalik
Olimlarni hayratda qoldirgan narsa — bu timsohning tumshug'ida g'alati tepalik bor edi. Tumshug' uchida emas, o'rtasida. Hozirgi Nil timsohlarida bunday narsa yo'q.
Brov xu bunday dedi: "Bu xususiyatlar meni hayratda qoldirdi." Tepalik zamonaviy timsohlarning ba'zilarida uchraydi. Olimlar fikricha, bu juflanish marosimlarida ishlatilgan bo'lishi mumkin. "Meni tanla" degan signal.
Bundan tashqari, bu timsohning tumshug'i boshqa qadimgi timsohlardan uzunroq edi. Demak, u faqat katta emas — turli xil qurilishga ega edi.
Qoldiqlarni o'rganish
Yangi turini aniqlash uchun olimlar 121 ta qazilma qoldiqni ko'rib chiqdi — bosh suyaklari, tishlar, jag' qismlari. Bularning hammasi Efiopiyadagi Hadar hududidan topilgan. Bu nom tanishmi? Aynan shu yerda 1974-yilda Lucy topilgan.
Ko'p qoldiqlar yomon holatda edi. Lekin bittasida jiddiy jarohat izlari bor edi — jag'dagi shikastlar qisman tuzalgan. Bu boshqa timsoh bilan jang qilganligini ko'rsatadi. Timsohlar tarixda doim shunday jang qilib kelgan ekan.
Dr. Stefanie Drumxeller aytdi: "Kim g'olib bo'lganini bilmaymiz, lekin u sog'ayib ketgan — bu yaxshi."
Lucy bilan birga yashagan
Eng qiziq qismi: bu timsoh Hadar mintaqasida deyarli yolg'iz hukmron edi. Boshqa timsoh turlari janubda yashagan, lekin Crocodylus lucivenator yuz minglab yillar davomida shu yerni egallab turgan.
O'shandagi muhit butunlay沼泽lar, servishlar, daryo bo'ylari va o'tloqlardan iborat edi. Yirtqichlar uchun mukammal joy. Timsohlar suv yuzasiga yaqin yashirinib, chanqoq hayvonlarni kutib turar edi.
Shu jumladan, bizning ajdodlarimizni ham.
Bu bizga nimani aytadi
Bu kashfiyot menga bir narsani eslatadi: odamlar evolyutsiyasi haqida o'ylaganimizda, ko'pincha aql, tik yurish va katta miya haqida o'ylaymiz. Bu to'g'ri. Lekin bir narsani unutamiz — evolyutsiya bo'shliqda sodir bo'lmagan. Ajdodlarimiz bugungi kunda tasavvur qilib bo'lmaydigan xavflar ichida yashagan.
Suv ichida 4,5 metrlik timsoh sizni kutib turibdiimi? Bu sizni yaxshi omon qolish usullarini o'ylashga majbur qiladi. Yoki kamida suvga ehtiyot bo'lib borishga.
Keyingi marta timsoh haqida hujjatli film ko'rganingizda, ular uchun minnatdor bo'lib o'ylang — bizning ajdodlarimiz uchun esa bu dahshatli edi. Va baribir ular omon qolishdi, rivojlandi va bizga aylandi.
Tadqiqot Journal of Systematic Palaeontology jurnalida chop etilgan. Tanlangan nom mukammal: Crocodylus lucivenator. Lucy ovchisi. Dramatik, aniq va Lucy har bir suv ichganda ikki marta o'ylashga majbur qiladi.