Mango Saqlash Muammosi
Mango sotib olib, stol ustiga qo‘ysangiz, bir necha kundan keyin yoki qattiq bo‘lib qoladi, yoki butunlay ezilib ketadi. Bu holat ko‘pchilikda uchraydi. Mango yetkazib berishda ham katta muammo — yo pishib, ezilib yetib keladi, yoki umuman pishmaydi.
Fermerlar va savdogarlar uchun bu katta zarar. Meva yig‘ib olinganidan keyin tezda buzila boshlaydi. Suvini yo‘qotadi, hujayralari parchalanadi. Natijada ko‘p meva chiqindiga ketadi.
To‘g‘ri Harorat
Xitoylik olimlar mango saqlash uchun eng yaxshi haroratni o‘rganishdi. Ularning tadqiqotiga ko‘ra, 12°C — mango uchun eng mos harorat.
Avval ham bu harorat yaxshi deb hisoblangan. Lekin nima uchun shunday ishlashi aniq emas edi. Olimlar buni chuqurroq o‘rganishga qaror qilishdi.
Nima Uchun 12°C Yaxshi Ishlaydi
Ular mangoni ikki xil haroratda saqlashdi: 12°C va 30°C. Birinchi ikki haftada katta farq sezilmasa-da, keyinchalik vaziyat keskin o‘zgardi.
30°C da saqlangan mango tezda buzildi:
- Rangi tez sariqqa aylandi
- 17% dan ortiq og‘irligini yo‘qotdi
- Yumshoq bo‘lib, ezilib ketdi
- Shakar miqdori keskin o‘zgardi
- Ta’mi yomonlashdi
12°C da saqlangan mango sekin pishdi:
- Yashil rangini uzoqroq saqladi
- Faqat 4% og‘irligini yo‘qotdi
- Qattiqligini yo‘qotmadi
- Shakar asta-sekin oshdi
- Ta’mi muvozanatli qoldi
Mikroskop ostida ham farq aniq ko‘rindi. Issiqda saqlangan mevaning hujayralari parchalanib ketgan, kraxmal zaxiralari tugagan. Sovuqda saqlangan mevaning hujayralari esa butun qolgan.
Meva O‘zini Himoya Qiladi
Qiziqarli jihati shundaki, mevalarning ham o‘z himoya tizimi bor. Tez pishayotgan mango zararli moddalar — reaktiv kislorod hosil qiladi. Bu moddalar hujayralarni shikastlaydi.
12°C da mango o‘zining tabiiy himoyasini faollashtiradi. Vitamin C, flavonoid va boshqa foydali moddalar ko‘payadi. Bu moddalar hujayralarni himoya qiladi. Shuningdek, himoya fermentlari ham faol ishlaydi.
Bu Tadqiqot Nima Beradi
Agar mangoni 12°C da tashish mumkin bo‘lsa, meva kamroq buziladi. Fermerlar mevalarni erta yig‘ib, uzoq masofaga yuborishlari mumkin. Bu — kamroq chiqindi, yaxshi sifat va past xarajat degani.
Tadqiqotchilar yangi kimyoviy modda yoki murakkab texnologiya yaratishmadi. Ular faqat mango uchun eng yaxshi haroratni topishdi. Bu oddiy, lekin samarali yechim.