Boshqacha o'ylashga majbur qiladigan kashfiyot

Sizning bosh miyangiz bitta organga o'xshaydi, to'g'rimi? Aslida esa — ikkita.

Stanford universiteti olimlari bunga 2024-yilda aniqlik kiritdi. Taxminan shunday dedilar: "Biz bosh miyani bir butun deb o'ylab kelganmiz, lekin u aslida ikki xil hujayra turidan tashkil topgan ekan."

Qiziq, to'g'rimi?

Qanday qilib ikkiga bo'linishgan?

Embriyoning rivojlanishida, juda erta bosqichda, hujayralar ikki guruhga ajraladi. Biri old tomonga, biri orqaga. Ular shu qadar erta bo'linadiki, siz hali odam shakliga ega ham bo'lmasdingiz.

Oldingi qism — bu bosh miya oldingi bo'lagi. Bu yerda sizning shaxsiyatingiz yashaydi. O'ylash, eslab qolish, his qilish — hammasi shu yerga to'g'ri keladi.

Orqa qism — bu bosh miya orqa bo'lagi va shoxobcha. Bu esa hayotiy vazifalarni bajaradi. Nafas olish, yurak urishi, qon bosimi — bularning barchasini siz boshqarmaysiz. Bosh miyangiz o'zi qilib turadi.

Bu nafaqat odamlarda shunday

Endi eng qiziq qismi: bu ikki qismli tuzilma sutemizuvchilarda, qushlarda, baliqlarda va hatto 550 million yil oldin yashagan jonzotlarda ham uchraydi. Ya'ni bu tuzilma umrboqiysi ekan.

Odamlar bilan umumiy ajdodlari baliqlar paydo bo'lishidan oldinroq yashagan ekan. Bunday qadimiy sxema barcha joyda takrorlangan — demak, juda foydali bo'lgan ekan.

Nima uchun bu muhim?

Tibbiy jihatdan bu juda katta qadam. Orqa miya hujayralarini ilmiy laboratoriyada o'stirishdan oldin hech kim muvaffaq bo'lmagan edi. Stanford jamoasi esa buni ilk marta qildi.

Bu nimani anglatadi? Spinal mushak atrofiyasi (SMA) va ALS kabi kasalliklar orqa miyadan keladigan motor neyronlarni buzadi. Endi olimlar bu hujayralarni to'liq o'rganish imkoniyatiga ega.

Ya'ni ular endi kasalliklarning sababini chuqurroq tushunishlari va davolash usullarini topishlari mumkin.

Xulosa qiladigan bo'lsak

Sizda bitta bosh miya bor, deb o'ylaysizmi? Yarim yo'ldasiz.

Aslida sizda ikkita qadimiy organ bor — biri sizni siz qiladi, ikkinchisi sizni tirik tutadi. Ular 550 million yildan beri birga ishlab keladi.

Va endi biz bilamiz: ular aslida alohida mehmonlar ekan — turli vaqtlarda kelib, bir joyga joylashgan.