Bosh miyangingiz yashirin imkoniyatlarni yashirayotgan bo'lishi mumkin

Keling, sizga biror narsa aytaman — bu tadqiqotni birinchi marta o'qiganda, ikki marta qayta o'qishimga to'g'ri keldi.Chunki buning ishonarli ekanligiga ishonolmadim.

Zurich universitetidan olimlar juda qiziq narsani aniqlashdi. Va bu haqda bilishingiz uchun bir necha daqiqa ajratishingiz kerak.

Yulduz shaklidagi yashirin qahramonlar

Miyingizda astrositlar deb ataladigan hujayralar bor.Bu nomning o'ziyoq qiziq — "astro" yunonchada "yulduz" degani.Astrositlar ham shunday ko'rinishga ega — kichkina yulduzchalar singari.

Lekin ular faqat chiroyli ko'rinish uchun emas.Astrositlar — bu neyronlaringizning eng yaqin yordamchilari.Ular:

• Neyronlarni oziqlantiradi
• Qon oqimini tartibga soladi
• Bosh miya to'qimalarini sog'lom tutadi

Oddiy qilib aytganda — sizning bosh miyangizdagi eng halol mehnatkashlar shular.

Ilgari nimalar deb o'ylangan edi

Ko'p yillar davomida olimlar bir xil fikrda edilar:Astrositlar bir marta shikastlansa — artiq tiklanmaydi.Xususan, bosh miya jarohatlarida yoki autoimmun kasalliklarida bu hujayralar yo'qolsa, "bajarildi" deb hisoblashgan.

Ammo...

Kechirasiz, bu to'liq xato ekan

Zurich universiteti olimlari boshqacha narsa ko'rsatdi.Miyaning o'zida maxsus astrositlar turi bor ekan.Ular shikastlanish yuz berganda "favqulodda yordam brigadasi" kabi ishlaydi.

Mana bu qismni o'qiganingizda hayron qolasiz:

Bu astrositlar butun hujayrani yubormaydi. Faqat o'z yadrosini (hujayraning barcha genetik ma'lumotlari saqlanadigan qismi) uzun "qo'llari" orqali shikastlangan joyga suzib yuboradi.

Buni qanday tasavvur qilish mumkin?

Tasavvur qiling — uyingizdagi buyumlarni ko'chirish kerak.An'anaviy usulda — butun yuk mashinasini yuborardingiz.

Ammo astrositlar boshqacha yo'l tanlaydi:Uyingizdagi barcha narsalarni yig'ib, faqat eng muhim qismni maxsus tunnellardan uchirib yuborasiz.O'sha joyda esa yangi uy qurasiz.

Miya aynan shunday ishlayapti.

Olimlar buni qanday ko'rishdi?

Ikki fotonli mikroskopiya degan texnologiyadan foydalanganlar — bu tirik miyaning ichida bir necha hafta davomida nimalar sodir bo'layotganini kuzatish imkonini beradi.

Siz hayvonot bog'ida tabiatni kuzatganingizdek — faqat bu yerda sirtdagi hayvonlar emas, sichqon miyasidagi hujayralar.

Bu nima uchun muhim?

"Ko'p yillar davomida boshqa tadqiqotlar o'qidim, bu ham o'ta murakkab bo'lsa kerak" deb o'ylayotgandirsiz.

Lekin haqiqatan ham muhim.

Birinchidan — endilikda bosh miya to'liq tiklanmas deb o'ylash shart emas

Ilgari hamma fikri pessimistic edi:Bosh miya shikastlangan bo'lsa — bu abadiy.To'liq tiklanmaydi.

Endi esa boshqacha.Manbaa bor — miya kam bo'lsa-da, o'zini tiklashga harakat qilyapti.

Ikkinchidan — aniq genlar va mexanizmlar aniqlandi

Olimlar ushbu tiklanish jarayonida faollashadigan maxsus genlarni topishdi.

Ularni "qayta tiklash tugmalari" deb tasavvur qiling.Agar ushbu tugmalarni to'g'ri bosish usullarini o'rgana olsak — bosh miya jarohatlaridan keyin yaxshiroq tuzalish imkoniyatini yaratish mumkin.

Bu especially muhim autoimmun kasalliklar uchun — masalan, neuromyelitis optica spectrum disorder.Bunday kasalliklarda organizm o'z astrositlarini yo'q qiladi.Endi esa miyaning bu jarohatni tiklashga qanday harakat qilishini tushunish mumkin.

Xulosa qiladigan bo'lsak

Bir narsani aniq qilishim kerak — bu biz tez orada laboratoriyalarda yangi miya quramiz degani emas.

Hali erta bosqichdamiz.Tadqiqotlar sichqonlar ustida o'tkazildi.Insonlar uchun davolash usullariga aylantirish uchun yillar kerak bo'ladi.

Ammo meni hayratga soladigan jihat boshqacha:

Har yili ilmiy dunyo bizning tanamizning imkoniyatlari chegaralarini yangilab turadi.Evolyutsiya bizga shunday asboblar berib ketganki, biz hali ularni to'liq tushunmaymiz ham.

Bosh miya faqat zaiflashib boruvchi passiv organ emas.Uning o'z himoya tizimi, o'z tiklanish mexanizmlari va hatto ijodiy muammolarni hal qilish usullari bor.

Va olimlar mana shunday sirlarni ochishda davom etayapti.

Bu haqda o'ylab ko'ring — sizning bosh miyangiz allaqachon o'zi tiklanish uchun kurashayapti.Olimlar esa bu jarayonga yordam berish yo'llarini izlayapti.

Menimcha, bu juda yaxshi yangilik.