Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Miydangiz haqiqatning yarmiga ko'r bo'lib qolgan (va buni ham sezmayapsiz!)

Miydangiz haqiqatning yarmiga ko'r bo'lib qolgan (va buni ham sezmayapsiz!)

2026-04-04T22:22:20.501736+00:00

Miyangiz haqiqatni yashirib qo'yganida

Tasavvur qiling: insultdan keyin odam o'z dunyosining yarmini ko'rmay qoladi. Eng qo'rqinchlisi – u buni sezmaydi ham.

Bu fantastika emas. Hemispatial neglect deb ataladi. Ko'zlar yaxshi ishlaydi. Miyangiz shunchaki bir tomonga e'tibor bermaydi.

Nonushta sinovi

Nonushtaga o'tiring. Tovoqning o'ng yarmida tuxum va non ko'rasiz. Chap tomonidagi meva, sariyog' – ularni umuman sezmaysiz. Eringiz yoki costingiz: "Yana ovqatlanmaysizmi?" deb so'raysiz. Sizga esa chapdagi ovqat hech qachon bo'lmaganga o'xshaydi.

Bu – neglectning oddiy ko'rinishi.

Nega shunday bo'ladi?

O'ng miya yarim shari atrof-muhitga, ayniqsa chap tomonga e'tibor beradi. O'ng tomonga insult bo'lsa, bu "boshliq" ishlamaydi. Dunyoning chap yarmi miyada "yo'qoladi".

Raqamlar: o'ng tomonga insultdan keyin 43% odamda paydo bo'ladi. Chap tomonda esa har beshinchida.

Ikki turi bor

Egotsentrik neglect: O'z tanangizning chap tomonini unutib qo'yasiz. Yuzingizning o'ngini oldasiz, chapini emas. Chap qo'lingizni shifokor ko'rsatsa: "Bu sizniki" deysiz.

Allocentrik neglect: Atrofdagi narsalarning chap tomonini sezmaysiz. Choynak tutqig'ini ko'rmaysiz. Uyda chapdagi xonalarni umuman eslamaysiz.

Qanday aniqlanadi?

Shifokor soat chiztiradi – siz faqat o'ng tomoniga raqamlar qo'yasiz. Uy chizdingiz – chap yarmi bo'sh qoladi.

Qo'llaringizga tegsa, faqat o'ng qo'lni his qilasiz. Ko'z oldingizda chap va o'ngda narsalar ko'rsatsa, faqat o'ngdagilarni topasiz.

Eng achinarlisi

Ko'pchilik bu kasallikdan bexabar. Shifokor aytganda inkor qiladi. Miyangiz nafaqat chapni unutadi, balki "xato bor" degan signallarni ham o'chiradi. O'zingizni aldab yashaysiz.

Oilada muammo: yaqinlaringiz g'azablanadi, siz himoyalanasiz. Yolg'izlik boshlanadi.

Umid bor

Doimiy emas. Reabilitatsiya yordam beradi. Terapevtlar boshni chapga burishni o'rgatadi. Miyangiz chap tomonni eslay boshlaydi.

Tadqiqotlar: Tangalarni topishni aytsangiz, chapdagi tangalarni ham ko'rasiz. Pulga qiziqsangiz, miya kurashadi.

Xulosa

Hemispatial neglect miyaning murakkabligini ko'rsatadi. Dunyoni ko'zlar emas, miyaning e'tibori yaratadi. U buzilsa, haqiqat o'zgaradi.

Miya kuchli, lekin nochor ekanini tushunasiz.

#neurology #stroke recovery #brain science #mental health #medical conditions