Dzień, kiedy nurkowie znaleźli coś niewiarygodnego

Wyobraź sobie: jesteś nurkiem eksplorującym wraki statków w 1991 roku. Pływasz sobie spokojnie w wodach Atlantyku, jakieś 70 metrów pod powierzchnią, niedaleko wybrzeża New Jersey. Szukasz kolejnego interesującego wraku — nic szczególnego, po prostu kawałek historii gnijący na dnie oceanu.

A potem to widzisz.

Wielki niemiecki okręt podwodny. Z czasów drugiej wojny światowej.

Tak, pewnie тоже byś się zdziwił.

Dokładnie to spotkało ekipę nurków dowodzoną przez Billa Nagla, który prowadził łódź nurkową o nazwie Seeker z portu w Brielle w New Jersey. Nagle usłyszał o tajemniczym wraku od lokalnego kapitana łodzi rybackiej, który przez lata pilnie strzegł tej lokalizacji — bo w tym miejscu doskonale łowiły się ryby. (Rozumiesz — taki praktyczny sekret, nie żaden "tajemniczy okręt podwodny").

Nurkowie spodziewali się raczej handlowca albo starego amerykańskiego statku. Ale nie. To, co znaleźli, była jednostka, która absolutnie nie powinna się tam znajdować.

„U-Kto?" — Tajemnica, która latami nie dawała spokoju

I tu zaczyna się najbardziej frustrująca część tej historii: okręt nie miał żadnych widocznych oznaczeń zewnętrznych. Żadnych. Kadłub pokryty był dziesięcioleciami osadów i glonów, a woda tak ciemna i mętna, że nurkowie nie byli w stanie dostrzec żadnych identyfikujących szczegółów.

Więc zrobili to, co zrobiłby każdy ciekawy zespół eksploratorów wraków — nurkowali dalej. Rok po roku. Badali wrak, wykonywali pomiary, próbowali składać puzzle. Ale bez dostępu do wnętrza, w zasadzie tylko zgadywali.

Środowisko nurków zaczęło nazywać ten okręt „U-Kto?" — bo nikt nie znał jego prawdziwej tożsamości. (Uwielbiam tę nazwę. Jest w niej coś jednocześnie zabawnego i tragicznego — nazywać potencjalny grób wojenny „U-Kto?".)

A tutaj historia robi się ciemniejsza. Trzech nurków zginęło w trakcie tej ekspedycji. Trzy osoby straciły życie, próbując ustalić nazwę jakiegoś okrętu podwodnego.

Zatrzymaj się na chwilę przy tej liczbie.

To nie była już tylko fajna zagadka historyczna. To było niebezpieczne — naprawdę, śmiertelnie niebezpieczne. Im głębiej prowadzono śledztwo, tym bardziej było jasne: jeśli ktoś miał rozwiązać tę tajemnicę, będzie musiał zejść do środka.

Dlaczego wchodzenie do środka było czystym szaleństwem

Powiem coś, co może cię zaskoczyć: głębinowe nurkowanie wrakowe to już samo w sobie jedna z najniebezpieczniejszych form spędzania wolnego czasu na planecie. A teraz wyobraź sobie, że próbujesz przedostać się przez zawaliska na zatopionym okręcie z II wojny światowej, na głębokości 70 metrów, w lodowatej ciemnej wodzie, gdzie konstrukcja może się zawalić w każdej chwili.

No właśnie. Nie brzmi dobrze.

Ale dokładnie to postanowili zrobić nurkowie John Chatterton i Richie Kohler.

Jest jeden szczegół — na tej głębokości oddychanie standardowym sprężonym powietrzem powoduje coś, co nazywa się narkozą azotową. To jak bycie pijanym pod wodą. Twoje decyzje robią się mętne, koordynacja cierpi, a ty w zasadzie działasz w gęstej mgle. Nie jest to idealna sytuacja, kiedy próbujesz przemieszczać się przez zalany, zawaliska wypełniony okręt pełen nieznanych przeszkód.

Więc Chatterton i jego ekipa musieli się wykazać kreatywnością. Zaczęli używać mieszanki gazowej zwanej Trimix — zawierającej tlen, azot i hel. Hel pomagał zmniejszyć narkotyczne działanie azotu na głębokości.

Ale był haczyk: Trimix nie był dostępny komercyjnie w latach dziewięćdziesiątych. Ci nurkowie musieli kupować osobno czyste zbiorniki helu i tlenu, a następnie samodzielnie mieszać gazy w swoich garażach.

Pozwól, że wyjaśnię, jak absolutnie przerażające było to przedsięwzięcie. Wysokociśnieniowy tlen w kontakcie z jakimkolwiek olejem lub tłuszczem? Samoistny wybuch. Pomylić proporcje gazów? Można się zatruć lub stracić przytomność. Ci nurkowie w zasadzie stawali się amatorami-chemikami zajmującymi się gazami tylko po to, żeby mieć szansę przeżyć wewnątrz tego wraku.

Nawigacja po omacku przez zatopiony grób

Ale nawet po rozwiązaniu problemu z gazem oddechowym, wyzwania się nie skończyły.

Kiedy Chatterton i Kohler wreszcie dostali się do wnętrza okręta w 1997 roku, odkryli, że przez dziesięciolecia wypełnił się on mułem. Najmniejszy ruch powodował chmury osadów, zamieniając wnętrze w piekło o zerowej widoczności. Nie widzieli kompletnie nic.

Co więc zrobili? Zapisali sobie na pamięć niemieckie plany okrętów podwodnych na lądzie. Wszystkie. Studiowali układy pomieszczeń tak długo, aż mogli nawigować po nich z zamkniętymi oczami — bo mniej więcej to musieli robić pod wodą.

A pamiętasz te zawaliska? Żeby dotrzeć do najważniejszych obszarów, nurkowie musieli zdjąć butle z powietrzem i przecisnąć się przez ciasne szczeliny w gruzach. Zastanów się nad tym przez chwilę. Jesteś 70 metrów pod wodą, oddychasz starannie wymieszaną eksperymentalną mieszanką gazową, w całkowitej ciemności, i świadomie zmniejszasz swoje ciało, żeby przecisnąć się przez dziurę, która może się na ciebie zawalić w każdej chwili.

Chatterton wreszcie dotarł do przedziału silnika elektrycznego. I wtedy zrobiło się naprawdę emocjonalnie.

Odkrycie, które zmieniło wszystko

W przedziale silnika Chatterton znalazł skrzynkę na części zamienne. Wewnątrz były małe metalowe znaczki identyfikacyjne — jakieś siedem centymetrów długości, z wybitymi numerami seryjnymi i kodami rozpoznawczymi.

To były klucze do tajemnicy.

Ale wyciągnięcie ich nie było tak proste, jak chwycić i wyплыć na powierzchnię. Nurkowie musieli niezwykle uważać, żeby nie zakłócać szczątków około pięćdziesięciu niemieckich marynarzy, którzy wciąż znajdowali się na pokładzie. To nie był już tylko wrak. To był grób.

Kiedy Chatterton wynurzył się z tymi znaczkami, zespół wreszcie poznał odpowiedź.

Okręt nazywał się U-869 — niemiecki U-boot typu IXC, który oficjalnie został zgłoszony jako zatopiony u wybrzeży Gibraltaru. Jakoś, niemożliwie, trafił tutaj — u wybrzeży New Jersey — i nikt o tym nie wiedział.

Jak się tam znalazł? Dlaczego jego lokalizacja została tak fatalnie błędnie podana? Te pytania wywołały kolejną rundę historycznych dochodzeń. (Spoiler: historycy wciąż się o to spierają.)

Co ta historia tak naprawdę oznacza

Myślę o tej historii często, szczerze mówiąc.

Mówimy o historii jak o czymś, co wydarzyło się w podręcznikach. Daty, bitwy, traktaty. Ale historia to też to — okręt podwodny pełen młodych mężczyzn, którzy nigdy nie wrócili do domu, siedzący w ciemności Atlantyku przez pięćdziesiąt lat. To nurkowie, którzy ryzykowali wszystkim — nawet życiem — tylko po to, żeby poznać ich imiona.

Trzy osoby zginęły na tym wraku. To nie jest mała rzecz. Richie Kohler, jeden z nurków, którzy pomogli rozwiązać tajemnicę, przez lata o tym mówił, i słychać w jego głosie ciężar tych słów. To nie byli zwykli poszukiwacze przygód. To byli eksploratorzy w najprawdziwszym sensie tego słowa — ludzie, którzy rozumieli ryzyko i mimo to szli dalej.

U-869 i jego załoga wreszcie mieli swoją historię opowiedzianą. Ale cena była wysoka.

Czasami zastanawiam się, czy o to właśnie chodzi w historii — o ludzi gotowych zapłacić cenę, żeby pamiętać.

Źródło: Popular Mechanics