Kreatin va Depressiya: Qiziqarli Kashfiyot
Sizga bir narsa aytmoqchiman — bu haqda bilganimda juda ham hayron bo'ldim.
Kreatin. Ha, shu tanilgan kreatin — millionlab odamlar mashq paytida ichimliklariga qo'shadigan kukun. Aslida u mashanani kattalashtirish va tez yugurish uchun ishlatiladi. Lekin endi olimlar uni boshqa bir yo'nalishda ham tekshirishmoqda.
Ottawa universitetidan tadqiqotchilar guruhi depressiya davolashda kreatin qanday yordam berishi mumkinligini o'rganishdi. Va natijalar — ham qiziqarli, ham tushunarsiz.
Tadqiqotda Nima Aniqlandi?
Olimlar kreatin va depressiya bo'yicha barcha mavjud klinik sinovlarni ko'zdan kechirdilar. Natijada beshta tasodifiy nazorat ostidagi sinov topildi — Janubiy Koreya, AQSh, Braziliya, Isroil va Hindistondan. Jami 238 kishi ishtirok etdi, aksariyati 36 yoshlaridagi ayollar.
Endi asosiy qism: beshta sinovdan ikkitasi ijobiy natija ko'rsatdi.
Birinchi sinovda katta depressiv buzilishga ega ayollar kuniga besh gramm kreatin va o'z antidepressant dori-darmonlari (escitalopram) bilan davolangan. Sakkiz hafta davomida ular platsebo olgan guruhga nisbatan sezilarli yaxshi natijalar ko'rsatdi. Tadqiqotchilar buni "katta" ta'sir o'lchovi deb atashdi — bu statistik jihatdan muhim degani.
Ikkinchi kichik sinovda kreatinni kognitiv terapiya bilan birga qo'shish yaxshi natijalar berdi.
Lekin Qolgan Uch Sinov Hech Qanday Natija Ko'rsatmadi
Bu yerda ish murakkablashadi. Qolgan uchta sinovda — hech qanday foyda yo'q.
Bitta sinovda kreatin shunday odamlarga berildi ki, ularning depressiyasi dori-darmonlarga javob bermasdi — va natiyada yaxshilanish bo'lmadi. Yana bir sinov o'smir qizlarda sinab ko'rildi — muvaffaqiyatsiz. Uchinchisi esa bipolyar buzilishi bor odamlarda o'tkazildi — natija ham nol.
Yakuniy hisob: 2 ta muvaffaqiyat, 3 ta muvaffaqiyatsizlik. Bu ko'rsatkichlar odatda supplement sotuvchilar reklama qiladigan darajada emas.
Kreatin Miya Uchun Qanday Ishlashi Mumkin?
Bu yerda ilm qiziqarli bo'lib qoladi.
Kreatin odatda muskullarga ATP (hujayra energiyasi) tez tiklashda yordam beradi. Lekin miya — bu juda katta energiya iste'molchisi. U tananing atigi 2 foizini tashkil qiladi, lekin energiyasining 20 foizini ishlatadi.
Oldingi tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, kayfiyat buzilishi bo'lgan odamlarda ba'zan miyaning kreatin metabolizmi o'zgaradi. Olimlar faraz qilmoqdaki, miya hujayrlaridagi energiya ishlab chiqarish muammolari ba'zi odamlarda depressiyaga sabab bo'lishi mumkin.
Shuningdek, kreatin dopamin va serotonin — ko'plab antidepressantlar mo'ljal oladigan kimyoviy moddalar — ga ta'sir qilishi nazariy jihatdan mumkin.
Ya'ni bu g'oya butunlay asossiz emas.
Ogohlantirish
Bu yerda ehtiyot bo'lish kerak.
Bipolyar buzilish bo'lgan ikki kishi kreatin qabul qilgandan so'ng gipomaniya yoki maniyalar rivojlandi. Bu jiddiy ogohlantirish belgisi. Bipolyar buzilishingiz bo'lsa, bu narsani o'zingiz sinab ko'rmang.
Tadqiqotchilarning o'zlari ham ehtiyot bo'lishni maslahat berishdi. Yetakchi muallif Bassam Jeryous Fares shunday dedi: "Signal qiziqarli, lekin bu hukm emas. Bunday dalillar asosida klinik amaliyotni o'zgartirmaysiz. Bu faqat keyingi tadqiqotlar zarurligini ko'rsatadi."
To'g'ri. Katta va yaxshi sinovlarsiz hech kim kreatinni o'z depressiya davolash rejasiga qo'shmasligi kerak.
Siz Uchun Bu Nimani Anglatadi?
Agar siz depressiyani davolayapsiz va joriy rejangiz ishlayapti — ilojim yo'q, bu tadqiqot asosida hech narsani o'zgartirmang.
Yangi usullar haqida qiziqsangiz, suhbatdoshingiz — shifokor yoki psixiatr, sport zalidagi do'stingiz emas.
Bu tadqiqot nimani ko'rsatadi? Olimlar depressiyani davolashning yangi yo'llarini izlamoqda. Ba'zan eng kutilmagan bog'liqliklar haqiqatga aylanadi. Lekin "qiziqarli dastlabki ma'lumot" bilan "yangi davolash usuli" — bu katta farq.
Biz bu sohani kuzatib boramiz. Shu bilan birga, agar siz depressiya bilan kurashayotgan bo'lsangiz — sog'liqni saqlash mutaxassisiga murojaat qiling. Samarali davolash usullari mavjud va siz buni yakka o'zingiz hal qilishingiz shart emas.