Mana, bloger sifatida tayyorlangan post:
Napoleonning yashirin kodi: Sun'iy intellekt asrlar davomida yechilmagan jumboqni hal qildi!
Tasavvur qiling, qo'lingizda 1809-yildan qolgan eski, sarg'aygan qog'oz bor. Bu shunchaki qog'oz emas, Napoleon Bonapartning buyuk janglar oldidan yuborgan maxfiy xati! Lekin bitta muammo bor: xat butunlay tushunarsiz belgilar, harflar va g'alati ramzlar bilan to'la.
Yuzlab yillar davomida tarixchilar bu xatni o'qishga harakat qilishgan, lekin u juda murakkab edi. Insonlar uchun buni birma-bir tahlil qilish juda zerikarli va ko'p vaqt talab qiladigan ish edi. Lekin endi vaziyat o'zgardi — AI (Sun'iy intellekt) bu "qulflangan" xatni ochib berdi!
AI buni qanday uddaladi?
Yaqinda Carter Church ismli AI muhandisi OpenAI'ning Astra modeli yordamida ushbu jumboqni yechishga qaror qildi. Bu shunchaki matematik hisob-kitob emas, balki juda katta hajmdagi "og'ir ish" edi.
AI bir vaqtning o'zida quyidagi ishlarni bajarishi kerak edi:
- Rasmni skanerlash: Sifati past bo'lgan rasm ichidan 1300 dan ortiq qo'lda chizilgan belgini ajratib olish.
- Tahlil qilish: Ushbu belgilar ichida 155 xil noyob ramz borligini aniqlash.
- Kodni yechish: Qaysi ramz qaysi harfga to'g'ri kelishini topish.
- Tekshirish: Tarixiy ma'lumotlar bilan solishtirib, sanalar va joylarni tasdiqlash.
Insonlar uchun haftalar yoki oylar talab qiladigan bu jarayonni AI atigi 6 soat ichida yakunladi.
Xatda nima deb yozilgan edi?
Napoleon aslida nima demoqchi edi? Xat uning o'g'il o'g'li — Yuven (Eugène) ismli Italiya viziriga yuborilgan edi. Unda Fransiya va ittifoqchi qo'shinlarning jang maydonidagi aniq joylashuvi yozilgan.
Bu xat "ehtiyotkorlik" uchun yozilgan edi. Agar xatni dushmanlar qo'lga olsa, ular shunchaki tushunarsiz chizgilarni ko'rib qolishgan, Napoleonning yashirin rejasi esa sir saqlanib qolgan.
Bu nima uchun muhim?
"Xo'sh, shunchaki qadimiy xatni o'qib berdi, buning nima foydasi bor?" deb o'ylashingiz mumkin.
Aslida, bu faqat tarix haqida emas. Bu — ma'lumotlar dunyosidagi katta revolyutsiya! Hozirda fan, arxeologiya va tibbiyot sohalarida juda ko'p "yashirin" ma'lumotlar bor. Ular juda murakkab va ularni tahlil qilish uchun olimlarning oylariga vaqt ketadi.
AI esa bu borada "super yordamchi" bo'lib xizmat qilmoqda. U turli sohalarni (masalan, chizilgan harflarni tanish va matematikani) birlashtirib, yuzlab yillar davomida yashirin bo'lgan sirlarni ochib beradi.
Kelajakda eng katta tarixiy kashfiyotlar qazilmalardan emas, balki kompyuter qarshisida o'tirib, AIga "mana shu chiziqchalar nima degani?" deb so'rash orqali sodir bo'lishi mumkin!