A co jeśli Twój mózg widzi coś, czego Ty nie widzisz?

Zatrzymaj się na chwilę. Jaki kształt ma u Ciebie cyfra 7? Żartuję — albo i nie. Bo jeśli właśnie sobie wyobraziłeś jakiś konkretny kształt, to恭喜, może masz coś fascynującego w głowie.

Czym właściwie jest synestezja?

Najprościej mówiąc: to takie tangó zmysłów, które normalnie powinny tańczyć osobno. Zazwyczaj wszystko mamy poukładane — oczy widzą, uszy słyszą, nos czuje. Ale u osób z synestezją te zmysły sobie trochę przeszkadzają. W dobrym sensie.

Są ludzie, którzy smakują słowa. Inni widzą kolory, gdy słuchają muzyki. Słyszałam kiedyś o osobie, która twierdziła, że cyfry mają charaktery — jedne są miłe, inne cholera straszne. Mózg potrafi naprawdę zaskoczyć.

Czekaj, czas można... ZOBACZYĆ?

Tu robi się naprawdę ciekawie. Synestezja czasoprzestrzenna to zjawisko, w którym jednostki czasu mają dla kogoś fizyczną lokalizację.

Weźmy prawdziwy przykład. Ktoś z tym typem synestezji może patrzeć na kalendarz i widzieć tydzień jako konkretny kształt — może linię wijącą się w górę, może kółeczko po lewej stronie. I co ważne: to nie jest wyobrażenie. To nie jest "wydaje mi się, że tam jest". To jest widzenie. Dokładnie tak, jak Ty widzisz czerwony znak stop i wiesz, że jest czerwony — oni widzą wtorek i wiedzą, że jest niebieski, a listopad siedzi sobie gdzieś na wysokości kolan w ich mentalnej przestrzeni.

Dlaczego tak się dzieje?

Naukowcy nie są pewni w stu procentach, ale główna teoria mówi o nietypowo silnych połączeniach między różnymi częściami mózgu — tymi odpowiedzialnymi za przestrzeń, czas, liczby i kolory. Po prostu ze sobą gadają częściej niż u nas.

A tu jest najlepsze: badania pokazują, że to nie jest tylko sztuczka na imprezie. Osoby z synestezją czasoprzestrzenną często mają znacznie lepszą pamięć na daty i kolejności. Jeśli Twój mózg dosłownie mapuje czas w przestrzeni, zapamiętywanie, kiedy coś się wydarzyło, staje się niemal automatyczne. Ich mózg sam sobie wymyślił system organizacji — i szczerze mówiąc, robi to imponująco.

Co to mówi nam o postrzeganiu?

Szczerze? Ta tematyka jest dla mnie pokorna w najlepszym możliwym sensie. Wszyscy zakładamy, że doświadczamy rzeczywistości "prawidłowo". A tu nagle okazuje się, że jest cała grupa ludzi postrzegająca czas w zupełnie innej wymiarze — dosłownie. I ich doświadczenie nie jest błędne. Jest po prostu inne.

To prowadzi do ciekawych pytań: ile jeszcze sposobów, w jakie nasze mózgi kształtują rzeczywistość, jest dla nas zupełnie niewidocznych? Czy widzisz niebieski, gdy czytasz słowo "smutek"? Pewnie nie. Ale ktoś gdzieś na pewno tak.

Podsumowując

Synestezja — czy to widzenie dźwięków, smakowanie kolorów, czy układanie miesięcy w niewidzialnej przestrzeni — to temat, który przypomina mi, jak bardzo tajemniczym narządem jest ludzki mózg. Za każdym razem, gdy myślimy, że wszystko rozumiemy, coś takiego pokazuje nam, jak bardzo się myliliśmy.

Więc następnym razem, gdy ktoś zapyta Cię, jaki kolor ma środa — może po prostu uśmiechnij się i doceniaj, że Twój mózg działa tak, jak działa. A jeśli przypadkiem masz odpowiedź? Cóż, należysz do całkiem fascynującego klubu.