Początki ludzkiego przechowywania informacji

Pewnie znasz to uczucie: zapominasz ważnej rzeczy, więc zapisujesz ją w telefonie albo przyklejasz karteczkę na monitorze. Nasi przodkowie wpadli na ten sam trik – jakieś 40 tysięcy lat temu.

Naukowcy właśnie ogłosili przełomowe badania. Zmieniają one nasze spojrzenie na komunikację dawnych ludzi. Przeanalizowali setki rzeźbionych przedmiotów z kultury aurignackiej. To pierwsi współcześni ludzie, którzy osiedlili się w Europie Środkowej w czasach ostatniego zlodowacenia.

Nie tylko ozdoby

Co mnie zdumiało? Te nacięcia nie były przypadkowe ani czysto artystyczne. Badacze sprawdzili ponad 200 przenośnych artefaktów – narzędzia, figurki i inne gadżety. Pokrywały je tysiące geometrycznych znaków. Za pomocą statystyki i algorytmów klasyfikujących odkryli porządek.

Sekwencje symboli były celowo ułożone i powtarzalne. Ich struktura przypomina wczesne systemy pisma, na przykład prokuneiform z Mezopotamii.

Rewolucja w gęstości danych

To nie koniec. Przodkowie nie nanosili znaków na chybił trafił. Robili to z głową.

Figurki z kości słoniowej miały znacznie bardziej skomplikowane układy symboli niż codzienne narzędzia. Pokazuje to, że wiedzieli, ile informacji pomieści dany przedmiot. Jak my dziś: smartfon na duże dane, a kij wędrowny na prosty znak.

Co z tego wynika?

Badacze ostrzegają: nie mamy pewności, że to pełne pismo. Ale na pewno możemy powiedzieć:

• Wczesni ludzie myśleli symbolicznie na poziomie, którego nie docenialiśmy
• Stosowali systematyczne metody zapisywania informacji tysiące lat przed wynalezieniem pisma
• Umieli kodować wiedzę do późniejszego odczytu lub przekazywania innym

Szerszy kontekst

Te odkrycia każą inaczej patrzeć na ewolucję umysłu ludzkiego. Myślimy, że przodkowie skupiali się tylko na przetrwaniu: jedzenie, ciepło, unikanie zagrożeń. A tu wychodzi, że radzili sobie z abstrakcją. Jak zapamiętać kluczowe fakty? Jak dzielić wiedzę przez pokolenia i przestrzenie?

Stworzyli "sztuczne systemy pamięci" – zewnętrzne nośniki myśli. Brzmi znajomo? To jak chmura czy zakładki w przeglądarce.

Od jaskiń do klawiatur

Najciekawsze? Badania łączą starożytność z naszym światem cyfrowym. Ludzka potrzeba wyładowywania informacji z głowy na trwały nośnik jest starsza, niż sądziliśmy.

Te nacięcia sprzed 40 tysięcy lat to pierwsze kroki ku erze informacji. Człowiek nauczył się przedłużać pamięć poza mózg. To podstawa od tabliczek klinowych po smartfony.

Następnym razem, gdy zapiszesz plik czy wyślesz SMS-a, pomyśl: kontynuujesz tradycję lodowcowych geniuszy, którzy wyrzeźbili symbole w kości.

Źródło: https://www.pnas.org/doi/pdf/10.1073/pnas.2520385123?download=true