Altından Bir Buda

Baguio City'de yaşayan sıradan bir adam düşün: adı Rogelio Roxas, mesleği çilingir. Hayatında görkemli bir hazine bulacağı aklının ucundan bile geçmiyor, değil mi?

Ama 1965 yılında her şey değişti.

Savaşın Kayıp Hazineleri

İkinci Dünya Savaşı sırasında Japon İmparatorluk Ordusu, Güneydoğu Asya genelinde devasa bir yağma operasyonu yürütüyordu. Banka kasaları boşaltıldı, tapınaklar talan edildi, uluslar iflas ettirildi. Araştırmacılar Sterling ve Peggy Seagrave'in belgelerine göre bu düzensiz bir yağma değildi—sistematik bir planlı operasyondu. İmparator Hirohito'nun kardeşi Prens Chichibu'nun tüm bu işleri yönettiği iddia ediliyor.

1945'te Müttefik güçler geri püskürtmeye başlayınca, yağmacılar ganimetlerini gizlemeye girişti. Altın, gümüş, antika eserler, dini hazineler, mücevherler—tüm bunlar Filipinler'deki yaklaşık 175 gizli noktaya gömüldü.

Bu operasyonun efsanevi figürü General Tomoyuki Yamashita oldu—savaş suçlarından idam edilmeden önce, değeri 100 milyar doları aşabileceği söylenen hazinelerin gömülmesini denetlediği iddia ediliyor. Korkunç hikayelerden birine göre, mahzenleri inşa eden işçiler içeride canlı cansız mühürlendi—sessizce ortadan kaldırıldılar.

Gölgeden Gelen Adam

İşte hikayemiz karanlık bir hal alıyor.

1965'te Ferdinand Marcos Filipinler başkanı oldu. Ve bu adamın servet düşkünlüğü, Dagobert Duck'ı yanında fakir gösterir.

Marcos, Yamashita'nın gömülü hazinesini duyunca takıntılı hale geldi. Ordusuna tüm olası hazine noktalarını araştırmasını emretti. Ama asıl kurnazlık buradaydı: bir "izin sistemi" oluşturdu. Yasal olarak define aramak isteyen herkesin hükümete kayıt yaptırması gerekiyordu—bu da Marcos'a tam olarak nerede kazı yapıldığını gösteriyordu.

Sıradan vatandaş Roxas, tam da bu tuzağa düştü.

Altın Buda

Baguio Genel Hastanesi yakınlarında yedi ay boyunca kazı yapan Roxas ve ekibi, 1971'de devasa bir tünele ulaştı. İçeride karşılarına çıkan manzara nefeslerini kesti: üç buçuk metre boyunda altından bir Buda heykeli, elleri bedeninde, sessizce oturuyordu.

Ama asıl sürpriz heykelin kafasındaydı—çıkarılabilir bir kafa. İçine baktıklarında, tavana kadar üst üste dizilmiş altın külçeler gördüler.

Roxas ve ekibi tünel sisteminde şunları buldu:

• Altın Buda heykeli
• Kırktan fazla altın külçe
• Değerli taşlar
• Japon askeri teçhizatı
• Japon üniforması giymiş bir iskelet—muhtemelen mahzenler kapatılırken içeride mühürlenen biri

Roxas yasaya uygun şekilde buluntuşu yetkililere bildirdi. Yerel bir yargıçtan izin bile aldı.

Marcos'un ordusu içinse yasa diye bir şey yoktu.

Hükümsüz

Ocak 1972'de askerler Roxas'ın evine geldi. Evi altüst ettiler, altınları topladılar—aralarında altın tozu dolu bir elektrikli süpürge bile vardı—ve Roxas'ı hapse attılar. Duruşma yok, resmi suçlama yok. Sadece kayboldu.

Marcos 1986'da devrildikten sonra, çalınan varlıkları geri almak için bir komisyon kuruldu. Roxas yıllarca tazminat için mücadele etti. Trajik olan şu ki—adaleti göremeden 2002'de öldü.

Ailesi ancak 2007'de Filipinler hükümetinden yaklaşık 22 milyon dolarlık bir anlaşma koparabildi. Ama yıllar süren mücadeleden, her şeyin elinden alınmasından sonra, bu para gerçekten yeterli miydi?

Sadece Para mı?

Bu hikaye beni derinden etkiliyor.

Roxas yasaya uymak isteyen sıradan biriydi. İzin aldı, buluntuşu bildirdi. Ve bir diktatör, ordusuyla her şeyini aldı.

Marcos, Roxas'ın keşfini sanki zaten kendisininmiş gibi gördü. Çünkü zihninde Filipinler'deki her şey ona aittі.

Yamashita'nın altınının ne kadarının gerçekten var olduğunu kimse bilmiyor. Kimi kaynaklar milyarlarca dolardan bahsediyor, kimi kaynaklarsa efsaneden ibaret olduğunu söylüyor. Ama şunu biliyoruz: Roxas'ın bulduğu şey gerçekti. Ve onu çalan, haydutlar ya da rakipler değildi—onu koruması gereken hükümetti.

Bazen o altın Buda'yı düşünüyorum. Şimdi nerede acaba? Hâlâ Marcos ailesinin kasalarında mı duruyor, yoksa onlarca yıl önce kara pazarda mı kayboldu?

Filipinler, Marcos yıllarında çok şey kaybetti. Milyarlarca dolarlık varlık, sayısız hayat mahvoldu, bir demokrasi çökertildi. Ama Rogelio Roxas'ın hikayesi bize daha derin bir şey gösteriyor—mesele sadece para değil. Mesele onur. Yasal olanı yapan, yine de her şeyi elinden alınan bir adam.

Ve altın külçelerin onaramayacağı bir trajedi bu.