Navigatsiya tizimlarimizga ko'zga ko'rinmas hujum

Tasavvur qiling: katta yuk kemasi bandargoh yo'llarida ketayotganingizda, birdan GPS ishlamay qoladi. Kema o'zini undan yuzlab kilometr uzoqda deb his qiladi yoki butunlay ko'r bo'lib qoladi. Bu dahshatli tush ko'rgandek tuyuladi, shunday emasmi? Ammo Yaqin Sharqdan o'tayotgan kemalar uchun bu oddiy holga aylandi.

Nima sodir bo'lmoqda?

Yaqin Sharqda GPS ga qarshi bloklash va aldash hujumlari ko'payib bordi. Bu tasodif emas. Davlatlar o'rtasidagi keskinlik kuchayganda, maxsus elektron jang usullari qo'llanilmoqda.

GPS bloklash oddiy: dushmanlar kuchli radio signallar yuborib, sun'iy yo'ldosh signallarini bostiradi. Bu hududni "o'lik zona"ga aylantiradi, navigatsiya ishlamaydi. Kimdir quloq to'sib baqirgandek.

GPS aldash yomonroq. Haqiqiy signallar o'rniga soxta signallar yuboriladi. Kema boshqa joyda ekanligini ishonadi. Mahallangizdagi ko'cha belgilarini boshqa tomonga burish kabi.

Nega bu muhim?

Biz GPS ga shunchalik bog'lanib qoldikki, ko'pchilik, hatto dengizchilar ham, usiz yo'l topishni unutdi. Google Maps siz telefoningizda ishlamasa, restoranga bormayman deb o'ylayman. Kema kapitanining bandargohda ko'r bo'lib qolishini tasavvur qiling.

Iqtisodiy zarar ulkan. Yaqin Sharq dunyoning eng muhim dengiz yo'llari. Kemalar sekinlashadi, aylanma yo'l tutadi yoki to'xtaydi. Bu neft narxidan tortib, do'konlaringizdagi mahsulotgacha ta'sir qiladi.

Kengroq rasm

Bu yangi urush turi – jamoatchilikka ko'rinmas, ammo savdoga zaharli. An'anaviy harbiy harakatlardan farqli, kim qilganini isbot qiyin. Ta'siri butun dunyoga tarqaladi.

Zamonaviy dunyomizning zaif joyi shu. Transport va yuk tashishni GPS ga bog'ladik, ammo zaxira yo'q. Birinchi eshik yopilsa, uy ichida qolib ketasiz.

Nima qilish mumkin?

Dengizchilik sanoati zaxira tizimlarga jiddiy yondashishi kerak. Ba'zi kemalar osmon navigatsiyasi va radar kabi eski usullarga qaytmoqda. Lekin ekipajlarni qayta o'rgatish lozim.

Kengroq miqyosda, xalqaro hamkorlik kerak. Ticariy kemalar siyosiy nizolarda zarar ko'rmasligi lozim. Diplomatiya va texnologiya birgalikda ishlasin.

Oldinga qarab

Texnologiya haqida yozuvchi sifatida aytaman: eng muhim tizimlarimizda ko'rinmas zaifliklar bor. GPS shu qadar mustahkam tuyuldiki, uning xavfini unutdik.

Yaqin Sharqdagi inqiroz dengizchilikni uyg'otishi mumkin. Navigatsiyani xilma-xil qilish va mustahkam tizimlarga sarmoya kiritish vaqti keldi. Inqiroz yaxshi yechimlarni tug'iltiradi.

Eng qo'rqinchlisi – kemalarga ta'sir emas. Bu kelajakdagi urush va tinch hayotga qanday zarba berishini ko'rsatmoqda.

Manba: https://www.wired.com/story/gps-attacks-on-ships-spike-amid-the-us-and-israeli-war-on-iran