Co? Gecko z rakiem może pomóc ludziom?
Wiem, co teraz myślisz. Słodki gecko, który choruje na raka? To brzmi raczej jak smutna historia niż naukowy przełom. Ale daj mi szansę, bo to naprawdę jedna z najciekawszych rzeczy, jakie przeczytałem w tym tygodniu.
Naukowcy z Uniwersytetu w Nottingham od lat przyglądają się konkretnej odmianie gekona lamparciego — tak zwanej "lemon frost". Te biało-żółte stworzenia są naprawdę przepiękne. Może nawet masz jednego w domu. Ale jest pewien haczyk: około 80 procent z nich w pewnym momencie życia zapada na agresywnego raka.
Osiemdziesiąt procent. To szalona liczba.
##Problem z dzisiejszymi badaniami nad rakiem
I tutaj robi się naprawdę ciekawie. Większość badań nad rakiem prowadzi się na myszach laboratoryjnych. To w porządku, ale jest jeden haczyk. Naukowcy zazwyczaj muszą sami wywołać u tych myszy chorobę — manipulują genami albo podają chemikalia. Nowotwory nie rozwijają się tam naturalnie.
A gekony lemon frost? U nich rak pojawia się sam. Bez żadnych laboratornych sztuczek. Guzy się tworzą, potem rozprzestrzeniają na inne części ciała, i to w relatywnie młodym wieku.
To daje badaczom coś niezwykle cennego: naturalny model, w którym można obserwować rozwój choroby od początku do końca. Dokładnie tak, jak wygląda to u prawdziwych pacjentów.
Co odkryli naukowcy?
Zespół pod kierunkiem doktor Ylenii Chiari dokładnie przebadał DNA z tkanek nowotworowych i porównał je ze zdrowymi tkankami tych samych zwierząt. I tutaj zaczyna się prawdziwa jazda.
Wiele zmian genetycznych w guzach gekonów okazało się dokładnie takie same jak te, które szaleją w ludzkich nowotworach. Te same szlaki biologiczne. Te same mechanizmy.
Brzmi niewiarygodnie, prawda? A jednak.
Doktor Chiari powiedziała to wprost: badając, dlaczego niektóre zwierzęta są tak podatne na raka, a inne niemal w ogóle na niego nie chorują, możemy nauczyć się, jak różne gatunki radziły sobie z tą chorobą w toku ewolucji.
Prawdziwi surviviorzy natury
Przy okazji — weź to pod uwagę. Podczas gdy gekony lemon frost masowo chorują na raka, żółwie i żółwie lądowe prawie w ogóle go nie dostają. Dwa zupełnie różne światy.
I właśnie dlatego bioróżnorodność ma takie znaczenie. Każdy gatunek na tej planecie wykształcił własne, unikalne strategie radzenia sobie z chorobami. Badając jednocześnie te podatne i te odporne, naukowcy zyskują o wiele większą siłę rażenia.
Doktor Scott Glaberman z Uniwersytetu w Birmingham powiedział coś, co naprawdę utkwiło mi w pamięci: "Często szukamy rozwiązać problemów ludzkich w ludziach, ale każdy gatunek ma nam coś do zaoferowania."
Co sprawia, że to badanie jest tak wyjątkowe?
Jest jeszcze jeden powód, dla którego ta praca mnie fascynuje: pokazuje, że narzędzia stworzone do badania ludzkich nowotworów można z powodzeniem adaptować dla innych zwierząt. Naukowcy użyli specjalnego oprogramowania genetycznego, które pierwotnie opracowano dla medycyny ludzkiej — i zadziałało bez zarzutu.
Brandon Hastings, jeden z autorów badania, zwrócił uwagę na to, jak ważne jest "rozglądanie się po całym drzewie życia" w poszukiwaniu odpowiedzi na ludzkie choroby.
Dlaczego powinno cię to obchodzić?
Szczerze? To daje mi nadzieję. Badania nad rakiem często wywołują frustrację — powolne postępy, małe kroczki do przodu. Ale historie takie jak ta przypominają mi, że natura prowadzi swoje własne eksperymenty od milionów lat. Różne gatunki wykształciły różne strategie obrony, różne podatności, różne sposoby radzenia sobie z cellularnym chaosem.
Gekon lemon frost może wydawać się nieprawdopodobnym bohaterem. Ale czasem to właśnie najmniej oczekiwane źródła uczą nas najważniejszych lekcji.
Czy nie jest w tym pewna piękna ironia? Odpowiedź na wyniszczającą ludzką chorobę może kryć się w genach małego, kolorowego gekona, którego miliony ludzi trzymają jako domowe zwierzęta?
Ja na pewno nie będę patrzył na te stworzenia tak samo jak wcześniej.
Źródło: ScienceDaily