Molekularingizning Sevimli Qo‘li Bor — Va Bu G‘alati
Har qanday molekula ikki xil shaklda bo‘ladi. Ular bir-birining ko‘zgudagi aksidek ko‘rinadi, lekin bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi. Bu holat chirallik deb ataladi. Sizning tanangiz esa faqat bitta shaklni tanlab olgan.
Amino kislotalar asosan chap qo‘lli. Shakarlar esa o‘ng qo‘lli. Bu tanlov tasodifiy emas. Ularning ikkalasi ham kimyoviy jihatdan bir xil, ammo tanangiz ulardan faqat birini ishlatadi.
150 Yillik Sir
Olimlar uzoq vaqtdan beri bu savol ustida bosh qotirib kelishgan: nima uchun? Ikki xil shakl ham bir xil energiyaga ega. Ularning xatti-harakati ham bir xil bo‘lishi kerak edi. Lekin hayot ulardan faqat bittasini tanlab olgan.
Bu tanlov qanday paydo bo‘lgan degan savol 150 yildan beri javobsiz qolgan edi.
Elektronlarning Aylanma Harakati
Yangi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, bu tanlov elektronlarning aylanma harakatiga bog‘liq. Molekuladan o‘tayotgan elektronlar oddiygina to‘g‘ri chiziqda emas, balki spiral shaklida harakatlanadi.
Chap va o‘ng molekula uchun elektronlarning bu harakati bir xil emas. Biri biroz samaraliroq ishlaydi. Shuning uchun erta hayot shakllari ham o‘z ishini yaxshi bajaradigan shaklni tanlab olgan.
Qadimgi Magnit Toshlar
Bu tanlovning asosiy sababi qadimgi magnit toshlar bo‘lishi mumkin. Erning yuzasi magnit moddalar bilan qoplangan edi. Bu toshlar molekulalarni saralab, faqat bitta shaklni o‘tkazib yuborgan.
Magnit maydon molekulani va uning elektronlarini yo‘naltiradi. Bu esa bitta shaklni afzal ko‘radi va boshqa shaklni rad etadi. Shu tarzda hayot faqat bitta shaklni tanlab olgan.
Bu Nega Muhim
Bu kashfiyot yangi dori-darmonlarni yaratishga yordam beradi. Ba’zi dorilarning o‘ng va chap shakli ham bor. Agar o‘ng shaklni ishlatilsa, u ishlamay va yon ta’sirlarni katta bo‘ladi.
Shuningdek, bu tadqiqot hayotning boshlanishi haqida ma’lumotlarini o‘zgartiradi. Hayotning bu tanlov tasodifiy emas, balki fizika va kimyoning natijasi bo‘lgan.
Katta Rasm
Bu tadqiqot 150 yillik sirni ochdi. U kvant mexanikasi va magnit maydonlarning o‘zaro ta’sirini ko‘rsatadi. Endi olimlar boshqa savollarni o‘rtaga qo‘yishlari: hayot qanday boshlangan? Boshqa sayyoralarda ham shunga kabi hayot bo‘lishi mumkinmi?
Bu savollar yange tadqiqotlarni ochib beradi.