Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Okeandagi barcha plastik qayerga yo'qoldi? (Izoh: Hamma joyda!)

Okeandagi barcha plastik qayerga yo'qoldi? (Izoh: Hamma joyda!)

2026-03-29T21:03:47.987272+00:00

Okeandagi plastikning sirli yo'qolishi (aslında yo'qolmagan)

Okeanda qit'a kattaligida chiqindi orollari suzayotgani haqida hammamiz eshitganmiz. Bu muammo o'ylaganimizdan ham og'irroq ekanini endi tushunyapmiz. Faqat ko'rinmaydigan shaklda.

Ilmiy tadqiqotchilar "yo'qolgan" plastikning qayerga ketganini topdi. Javob oddiy: u hamma joyda, ammo shunchalik mayda ki, ko'zga tushmaydi.

Hal qilolmaydigan jumboq

So'nggi o'n yilliklarda okeanga ulkan miqdorda plastik tashladik. Lekin uni qidirganda katta qismi topilmay qoldi. Plyajlarga chiqmadi, suzuvchi orollarga aylanmadi. Qayergadir bug' bo'lib uchib ketgandek tuyuldi.

Bu sir yillar davomida olimlarni qiynab keldi. Plastik qayerga yo'qoldi?

Nanoplastiklar: Ko'rinmas dushmanlar

Plastik hech qayerga ketmagan. U shunchalik mayda parchalar bo'lib bo'linib ketgan.

Nanoplastiklar – bu milliardda bir metr o'lchamdagi zarralar. Ko'zga ko'rinmaydi va hujayralarga kirib borishi mumkin.

Gollandiyalik olimlar Atlantika okeani bo'ylab suv namunalari oldi. Murakkab usullar bilan ko'rinmas zarralarni aniqladilar. Natija qo'rqinchli: Shimoliy Atlantikada yolg'iz 27 million tonna nanoplastik!

Bu miqdor butun dunyo okeanlaridagi barcha ko'rinadigan mikroplastiklarni oshib ketadi.

Qanday bo'lib qoldi?

Nanoplastiklar turli joydan keladi. Kattaroq plastikler quyosh va to'lqinlar ta'sirida parchalanadi. Daryolar orqali quruqlikdan olib kelinadi. Dahshatlisi shuki, ba'zilari havoda suzib, yomg'ir bilan yog'adi yoki okean yuzasiga cho'kadi.

Demak, nanoplastik muammosi okeanda emas, balki nafas oladigan havomizda ham bor.

Sog'liqqa tahdidi

Bu yerda ish og'irlashadi. Zarralar shunday mayda ki, himoya to'siqlardan o'tib ketadi. Olmlar ularni miya, o'pka va tanadagi hujayralarda topdi.

Okeanda hamma joyda bo'lgani uchun, planktondan baliqqa, baliqdan bizga yetib kelmoqda. Inson salomatligiga ta'siri? Hali aniq emas. Bu eng katta muammo.

Eng achinarlisi

Tozalab bo'lmaydi. 27 million tonna ko'rinmas zarralarni okeandan chiqarib tashlash imkonsiz.

Yagona yo'l – oldini olish. Plastikni atrof-muhitga tushishidan oldin to'xtatish.

Keyingi qadamlar

Yaxshi xabar: olimlar jiddiy qabul qilmoqda, tadqiqotlar uchun pul ajratilmoqda. Yomon xabar: mavjud nanoplastiklar uzoq vaqt qoladi.

Bu tadqiqot ogohlantirish. Ko'rinadigan chiqindilarga qaraganda ko'rinmas xavf kattaroq ekanini ko'rsatdi. Atrof-muhit muammolarida ko'zga ko'rinmaslar eng xavfli.

Xulosa: plastik sarfini va chiqindilarini hozir keskin qisqartirishimiz kerak. Nanoplastik bo'lib qolsa, ish bitdi.

#ocean pollution #nanoplastics #environmental science #plastic waste #ocean health #climate crisis