100 million yil oldin yashagan qisqichbaqali hasharot
Tasavvur qiling, siz paleontologsiz va 100 million yil oldingi qatron ichidan hasharot topdingiz. Lekin bu oddiy hasharot emas — uning old oyoqlari qisqichbaqa panjalari kabi kattakon. Qanotlari ham yo‘q, mo‘ylovlari ham yo‘q. Faqat katta qisqichlar.
Olimlar Myanmadagi Kachin viloyatidan topilgan qatron ichidan shunday g‘alati jonzotni topishdi. Bu joy allaqachon qadimiy hasharotlar uchun "vaqt kapsulasi" bo‘lib qolgan.
G‘ayrioddiy tuzilishi
Bu hasharotni olimlar Carcinonepa libererrantes deb nomlashdi. U haqiqiy hasharotlar guruhiga kiradi. Lekin uning old oyoqlari boshqa hech qanday hasharotnikiga o‘xshamaydi — ular qisqichbaqalardagidek katta va kuchli qisqich bilan tugaydi.
Bunday qisqichlar hasharotlarda juda kam uchraydi. Ilgari faqat uchta guruhda topilgan edi. Endi esa to‘rtinchi guruh topildi. Bu degani — tabiat bir xil yechimni bir necha xil yo‘l bilan yaratgan.
Qanday o‘rganishdi?
Tadqiqotchilar mikro-kompyuter tomografiyasi yordamida hasharotni 3D formatda ko‘rib chiqishdi. Keyin uning qisqichlarini 2000 dan ortiq tirik va qadimiy turlarning panjalari bilan solishtirdilar.
Natija hayratlanarli bo‘ldi — bu qisqichlar hasharotlarga emas, qisqichbaqa va omarlarga xos edi. Ya’ni, butunlay boshqa turdagi hayvonlar bilan o‘xshashlik paydo bo‘lgan.
U qanday yashagan?
Olimlarning fikricha, bu hasharot qirg‘oq yaqinidagi o‘rmonlarda yashagan va mayda hasharotlarni ovlagan. U zamonaviy qurbaqahashtaklarga yaqin tur hisoblanadi. Faqat uning quroli — katta qisqichlar.
Nomi K-pop guruhidan olingan
Qiziqarli jihati shundaki, hasharotning nomi — libererrantes — koreyscha Stray Kids guruhiga ishora qiladi. Tadqiqotchilardan biri shu guruhning muxlisi bo‘lib, qisqichlarning holati guruhning mashhur pozasiga o‘xshab qolgan.
Nima uchun muhim?
Bu topilma shuni ko‘rsatadiki, tabiat muvaffaqiyatli yechimni bir necha bor takrorlashi mumkin. Qisqichbaqa panjalari to‘rt xil hasharot guruhida alohida paydo bo‘lgan. Bu — evolyutsiya bir xil muammoni bir xil usulda hal qilishi mumkinligining dalili.
Har bir shunday topilma bizga qadimgi tabiat haqida ko‘proq ma’lumot beradi. Va bu — faqat bitta hasharot emas, balki butun bir ekotizimning bir qismi edi.
Keyingi safar kimdir hasharotlar zerikarli deb aytsa, ularga 100 million yillik qisqichbaqali hasharot haqida aytib bering.