Kötü Bir Hissi Felaket Yapan Anlayış

Eğer tehlike gelmesini önceden hissetseydin ne yapardın?

Japan Airlines 123 uçuşunun hikayesi işte bu sorudan doğuyor. 12 Ağustos 1985'te, Akihisa Yukawa uyanıp kendini tuhaf bir kaygıyla sarılmış buldu. Batıl inançlara meyyali biri değildi. Haftada neredeyse aynı Tokyo-Osaka rotasında uçan bir banka müdürü olarak, uçakları çok iyi tanıyordu. Ama o Pazartesi sabahı başkaydı. Çok farklı bir şeydi.

Akihisa'nın eşi Susanne, onun "hayatımda böyle bir his yaşamadım" dediğini hatırlıyor. Rahatsızlığı o kadar şiddetliydi ki asistanına hızlı trene yer ayırmasını istedi. Ancak Obon tatilinin (ataları anma için aileler gezinti yaparken) tam ortasında trenler tıklım tıklaştı. Patronu uçmaya ısrar edince, Akihisa sadece kabul etmedi—öfkelendi. Kötü bir his vardı. Gerçekten kötü bir his.

O akşam hamile eşini öpüp hoşça kaldı ve Haneda Havaalanına doğru yol aldı. Evine dönmedi.

Yeni Dokuz Dakika

Japan Airlines 123 Tokyo'dan Osaka'ya 54 dakikalık normal bir uçuş olması gerekiyordu. Boeing 747—efsanevi "Göklerin Kraliçesi"—havacılık tarihinin en güvenli uçaklarından biriydi. Döneminin görkemli makinesi sayılırdı: dev, etkileyici, battırılmaz gibi görünen.

Ancak 7200 metreden yüksekte feci bir şey oldu.

Korkunç bir patlama sesi geldi. Arka bölmeyi çatlatmış bulundu—basınçlı kabini basınçsız kuyruk bölümünden ayıran duvar diye düşün—tamamen patladı. Sonrasında domino taşları yavaş çekimde düşüyormuş gibi oldu. Muazzam basınç farkı havanın uçağın arkasına öyle bir güçle ilerlemesini sağladı ki kuyruk konisinin tamamını söküp aldı.

Ve kuyruk gittiğinde, uçağı kontrol eden hemen her şey de gitti.

747'nin dikey sabitleyici kanat parçası, dümen, yardımcı güç ünitesi ve en kritik olanı—dört hidrolik sistem—hepsi yok oldu. Bu sistemler uçağın sinir sistemidir. Dümen, kanat uc kanatçıkları ve başka her şeyi kontrol eder. Birdenbire pilotların hiçbiri kalmadı.

Denetim Olmadan Uçmak

Bir otoyolda 300 tonluk bir araç sürüyorsun, sonra direksiyon, frenleri ve motor kontrolünü kaybediyorsun—tek istisna gaz pedalını biraz ayarlayabilmen. Pilotların yaşadığı kabus buydu.

32 dakika boyunca Kaptan Masami Takahama ve ekibi o devasa uçağı hayatta tutmak için mücadele etti. Tek silahları vardı: motor itişi. Motorları kısa kısa açıp kapaydılar. Hepsi bu. Direksiyon yok. Gerçek anlamda manevra yapabilme imkanı yok.

Yapabileceklerin hepsini yaptılar. ABD Ulusal Ulaştırma Güvenlik Kurulu araştırmacı Ron Schleede şöyle dedi: "Ekip yapabileceklerinin tümünü yaptı." Ama sonra dehşete düşürten bir şey ekledi: "Kaza kaçınılmazdı."

Osutaka Dağı, Tokyo'nun kuzeybatısında 100 kilometre kadar ileride bekliyordu. 747 sırtına yüksek hızda çarptı. Sadece dört kişi yürüyerek çıkabildi. Diğer 520 kişi olmadı.

Çok Geç Gelen Cevap

İşin ilginç yanı: araştırmacılar suçluyu nispeten hızlı buldular. Boeing yıllar öncesinde o arka bölmeyi hatalı tamir etmişti. Bu tek bakım hatası—yakalanması gereken bir hata—en deadliest havacılık felaketi olan bu olaya neden oldu.

Boeing bu felaketten sonra 747'de önemli değişiklikler yaptı. Havacılık endüstrisi zor dersler aldı. Ama hiçbir ders 520 ölen insanı ve onlarla birlikte yitirilen yaşamları geri getirmedi.

Binlercesi Arasında Bireysel Bir Trajedi

Akihisa Yukawa 56 yaşındaydı. Eşi onunla son kez buluştuğunda dokuz aylık hamil bekleniyordu. Hiç ona kötü hissin haklı olduğunu söyleyemedi. Sezgisine güvenmesi gerektiğini söyleyemedi. Haklı olduğunu söyleyemedi.

Ama o da ikinci çocuğunu tanımayacak, ailesini büyüyü görmeyecek, onca yılı geçirmeyecek olacaktı. Bir gece evine dönmedi hepsi bu.

Işte bu felaket o kadar insani yapan şey. Evet, mühendislik hataları ve hidrolik sistemler hakkında bir hikaye. Ama aslında, yanlış bir şey hissettiği halde buna bir şey yapamayan bir adama dair. Onu kurtaramayan bir his. Entrika ve "ya eğer..." sorusuyla kalan bir aile.

Boeing 747 sonra yolcu uçaklarında çıktı ve daha yakıt verimli uçaklar tarafından değiştirildi. "Göklerin Kraliçesi" son perdesi aldı. Ama 123 Uçuşu'nun hikayesi zamanda donmuş kaldı—bazen içgüdülerimizin bize önemli bir şey söylemeye çalıştığının keskin bir hatırlatması. Bazen de buna bir şey yapamaz, sadece biri dinler diye dua ederiz.