Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Ommaviy muhokamada: Splenda haqidagi tadqiqotdan xavotir olishga arziydimi?

Ommaviy muhokamada: Splenda haqidagi tadqiqotdan xavotir olishga arziydimi?

2026-09-16T21:39:51.983527+00:00

Splenda haqida yangi tadqiqot: Nima qilish kerak?

Keling, sizga bir sirimni aytaman — men yillar davomida qahvamga Splenda sepib kelganman. Shunday qilib, bu mashhur shirinlashtiruvchi DNKga zarar yetkazishi mumkinligi haqida sarlavhalar ko'rina boshlaganida, ichimda biroz noqulaylik sezdim.

Ammo ilm-fan haqida bir narsa aniq — bu murakkab mavzu, va sarlavhalar kamdan-kam hollarda to'liq rasmini ko'rsatadi.

Muammo nimada?

Olimlar sukraloz-6-asetat nomli birikma bilan qiziqmoqda. Bu sukralozaning qarindoshi, lekin aynan o'sha emas. U ishlab chiqarish jarayonida kichik miqdorda hosil bo'lishi mumkin.

2023-yilda olimlar bu moddani tijorat sukralozasida 0.67% gacha miqdorda topdilar. Raqam qo'rqinchli eshitiladi, lekin haqiqatda bu juda kichik miqdor.

Shu tadqiqotchilar laboratoriyada inson hujayralariga bu moddani ta'sir qilishdi. Natija? DNK zanjirida sinishlar paydo bo'ldi. Bundan tashqari, ichak devorini "o'tkazuvchan" qilish effekti ham kuzatildi — ya'ni, "oqadigan ichak" holati.

Endi esa muhim qism

Ammo shu yerda to'xtab qolmay, olimlar o'z ishlarini davom ettirdilar. Yevropa Oziq-ovqat Xavfsizligi Tashkiloti (EFSA) bu tadqiqotni puxta ko'zdan kechirdi va muhim tafsilotlarni aniqlashtirdi.

Birinchidan — sukraloza inson tanasida sukraloz-6-asetatga aylanadimi yoki yo'qmi, bu hali to'liq isbotlangan emas. Hayvonlarda kuzatilgan birikmalar aslida berilgan sukralozadagi iflosliklar bo'lishi mumkin.

Laboratoriya va hayot farqi

Bu yerda eng muhim nuqtani tushunish kerak: petri kosasidagi tajriba inson tanasidagi jarayonni to'liq aks ettirmaydi.

Hujayralarni moddaga bevosita ta'sir qilish — bu "agar bu modda shu yerga tushsa, zarar yetkaza oladimi" degan savolga javob beradi. Bu foydali ma'lumot. Ammo "demak, bu shirinlashtiruvchini iste'mol qilsangiz, DNKingiz zararlanadi" degan xulosa boshqa narsa.

Misol uchun: agar limon sharbatini ko'zingizga quysangiz, achitadi. Lekin bu sizga har doim limon yeganda tashvishlanishingiz kerak degani emas.

Xulosa qilish

Hozirgi holatga ko'ra, EFSA va boshqa regulyatorlar sukralozani hozirgi ruxsat etilgan dozalarda xavfsiz deb hisoblaydi.

Lekin men sizga yolg'on gapirmoqchi emasman — bu sohadagi tadqiqotlar hali davom etmoqda va bu yaxshi. Biz ilgari xavfsiz deb hisoblagan narsalar keyinroq muammoli bo'lib chiqqanini bilamiz (masalan, bir vaqtlar saryog 'yomon', margarin esa 'zo'r' edi, keyin holat teskari bo'ldi).

Mening xulosam

Men hali ham qahvamga Splenda ishlataman. Chunki dalillar ko'pchilik sukralozani qo'llashni qo'llab-quvvatlaydi.

Ammo bir narsani ham unutmaslik kerak: eng yaxshisi — hech qanday sun'iy yoki tabiiy shirinlashtiruvchiga ko'p tayanmaslik. Bizning tanamiz meva va sabzavotdan tabiiy shirinlik olish uchun moslashgan.

Ilm-fan chalkash, sarlavhalar ekspressiv, va haqiqat odatda o'rtada bir joyda yotadi. 🍵

#artificial sweeteners #sucralose #food safety #nutrition science #splenda #dna damage #gut health #leaky gut #efsa #popular science