Devasa Silahlar Neden Hep Geri Dönüyor?

2024 yılında Pentagon'un bir köşesinde birisi kesinlikle İkinci Dünya Savaşı fotoğraflarına bakıyor olmalı. Okyanusta dev mermiler gönderen muazzam savaş gemileri görüyor. İçinden geçen düşünce ise şu: "Keşke bunu yeniden yapmaya kalkışsak?"

Bunlar sürekli oluyor. Harita her on yılda bir asker planlayıcılar eski kamarasını açıyor, "Ya çok büyük bir silah yapsak, mermisini ticari uçaktan daha uzağa fırlatsak?" diye düşünüyor. Sonra hayvanal gerçekliğe çarpıyor. Ve kaybediyor.

Parlak Günler Gerçekten Parlak Mıydı?

1940'lara gidelim. Aslında şunu kabul edelim: o dönemdeki dev silahlar etkileyici şeydi. 1944'teki Surigao Boğazı Savaşı'nda Amerikan savaş gemileri, küçük bir arabanın ağırlığında 16 inçlik mermiler 18 kilometre ötesine gönderiyordu. Namlu ateşinin patlaması öylesine şiddetli ki, namludan ejderha ateşi çıkıyor gibi görünüyordu.

Dünyanın diğer tarafında Almanya ise "Anzio Annie" lakaplı tren toplarını kullanıyor, bu silahlar 65 kilometre uzakta güvenli limanda duran gemileri hedef alıyor. Bunlar her açıdan dev silah devrinin zirvesiydi.

Ama işin ilginç yanı: o zaman bile bu silahlar zaten eskiye dönüşüyordu. Ve hiç gelişmedi. Çünkü füzeler görevini çok daha iyi yapıyordu.

Büyüğü Seçmenin Getirdikleri

Pratik taraftan bakarsak işler şöyle oluyor. Silahını daha uzağa atmasını istiyorsun. İki seçeneğin var:

Namluyu uzat. Daha uzun bir namlu, yanıcı maddenin daha uzun süre basınç oluşturmasını sağlıyor. Mermi daha hızlı çıkıyor. Basit gibi, değil mi?

Namluyu genişlet. Daha kalın bir namlu, içinde daha fazla barut sığdırman demek. Daha sert bir itme gücü.

Ama işte kritik nokta: bu gücü kaldıracak malzeme lazım. Daha güçlü bir silah daha kalın, daha ağır bir namlu gerektirir. Silahı taşıyan platform—tank ya da gemi—bunun geri tepmesini absorbe edebilecek kadar sağlam olmalı. Derken 40 tonluk, milyonlarca dolara mal olan, neredeyse hareket edemez bir kale haline geliyor.

Füzeler ise başka. Hızlı, taşınabilir, müthiş doğru. Nereden fırlatırsan fırlatırsan yüzlerce kilometre ötesindeki hedefi vurur. Araçını iç geri temesi yok etmiyor. Pahalı mı? Evet. Ama çalışmayabilecek dev bir silah inşa etmek de ucuz değil.

Tekrarlayan Desen

Ordu bunu çalıştırmak için birçok kez teşebbüs etti:

2000'lerde XM2001 Crusader isimli 40 tonluk süper ağır bir howitzer tasarlanmıştı. Sonra öncelikler değişti, kimse bu kadar ağır bir şeyi dünyanın diğer tarafına taşımak istemedi.

2010 yılında Çin ve Rusya daha uzun menzilli toplar geliştirince Pentagon'da panik başladı. "Eğer toplarımızın menzilini artırsak?" diye sordular. Üstü kapalı olarak önceki 70 yılda bu konuda yapılan başarısız denemelerin hepsini yok saydılar.

Şimdi yeniden railgun projeleri çıkıyor, dev toplarla donanacak yeni battleship planları yapılıyor. Biri kapıya omuz vurmuş, beş yıl bekledi, tekrar gelip vuruyor.

Neden Hiçbir Zaman Çalışmıyor?

Kökü itibaren füzeler bu silah yarışını kazanmış. Daha hızlı, daha doğru, düşman ateşine daha az maruz, ve multi tonluk bir mermiyeyi ses hızına çıkarmak için canavarlaştırmanız gerekmiyor.

Dev silahlar kağıt üzerinde füzelerden ucuz görünebilir. Ama gerçekte?

• Top namlularının aşınması, sürekli bakım gerekiyor
• Mühimmat pahalı ve özel
• Onu taşıyan platform dev olmalı, geri tepmesine dayanabilmek için
• Sabit ya da yarı-sabit konumdan ateş edilebilir
• Düşman senin tam yerini biliyor

Füzeler? Avcı uçaklardan, gemilerden, kamyonetlerden, denizaltılardan fırlatılabiliyor. Esnek, uyarlanabilir.

Asıl Hikaye

Askerî planlayıcıların dev silahlarla aram uzun süredir sürenin ilginç yanı silahlar değil aslında. İlginç olan, herkese rağmen "harika bir silah" icat ederse fizik kanunlarının değişeceğini düşlemeleri.

Değişmeyecek.

Biri "yeni mucize silah" hakkında heyecanlandığında, metallurji ya da cephane tasarımındaki zekâ barut icat edildiğinden beri çözülmeyen sorunları çözeceğine bahis oynuyor. Spoiler: olmayacak.

Dev silahların romantikliği mantıklı. Anlıyorum. Direkt, sünger ve etkileyici. Ama tam bu sebeple ordular füzelerle devam etmesi gerekiyor.

Bazen eski yol geleceğin yolu değildir. Bazen sadece eski yoldur.