Hamma narsaning boshlanishi: o'yin zarlari

Qiziq fakt: Yevropaliklar taxminan 5500 yil oldin zarlarni o'ylab topayotgan paytda, Amerika qit'asidagi ovchilar-yig'uvchilar allaqachon 12 ming yil avval qimor o'ynab yurgan. Bu deyarli ikki baravar qadimgi.

Siz ham shunday deb o'ylaysizmi: "Buni qanday bilmay qoldik?" Dalillar doimo bor edi. Faqat arxeologlar buni to'g'ri ko'rmagan.

Qadimgi zarlar qanday ko'rinishda edi

Oltiburchakli zarlarni unut. Muzlik davri zarlari sodda, ammo aqlli edi. Suyak bo'lagini olib, kichik toshdek silliqlab, bir tomonini boshqasidan farqlab belgilaysiz – rang yoki shakol bilan. Tayyor! Ikkita variant: yutqazuvchi yoki yo'qotuvchi tomon.

Eng qiziqi shundaki, birini emas, bir nechtasini tashlashardi. Qancha ko'p tashlasangiz, natijalar shunchalik muntazam bo'lib chiqardi. Ular bilmasdan ehtimollik qonunlarini kashf etishgan.

Bu kashfiyot qanday sodir bo'ldi

Kolorado shtat universiteti doktorranti Robert Madden yangi buyum topmadi – u ularni tanish usulini o'ylab topdi. Shimoliy Amerika muzeylarida minglab suyak bo'laklari yotibdi. Lekin hech kim "Bu zar, chaynagan suyak emas" deb aniq mezon bermagan.

Madden tarixiy hujjatlardagi 293 ta o'yin buyumidan ro'yxat tuzdi. Keyin muzey va qazilmalarni qayta ko'zdan o'tkazdi. Natija hayratlanarli: butun qit'ada 600 dan ortiq zar, barcha davrlardan.

Bu uyda rasm osilganini ko'rmasdan o'tib ketishga o'xshaydi.

Nega bu muhim

Qadimiy odamlar qimorga o'ynagan – bu kulgili. Lekin chuqurroq ma'nosi bor: zar o'yinlari – insoniyatning tasodifni boshqarishning birinchi usuli. Qoidalar bilan takrorlanadigan tizim.

Bu ehtimollik nazariyasining asosi. Keyin statistika, tajriba, fan paydo bo'ldi. 12 ming yil oldingi odamlar kalkulyus bilmasdi, lekin tasodifdan naqshlarni sezishgan.

Biz buni Yevropaga bog'laganmiz. Xato qilganmiz.

Ming yillik an'ana

Bu odat uzoq davom etgan. 12 shtatdagi 57 qazilmadan dalillar topildi. Paleoindian davridan arxaikgacha, oxirgi qadimgi davrgacha – zarlar har yerda.

Maddenga ko'ra, bu o'yinlar oddiy emas edi. Ular adolatli maydon yaratardi. Hokimiyat yo'q jamiyatda nizolarni hal qilish, savollarga javob olish uchun foydali. Omad ustunlik qilardi, kuch emas.

Kengroq rasm

Bu kashf bizni ogohlantiradi: qadimiy madaniyatlarni, ayniqsa Amerika mahalliyilarini past baholaymiz. O'yinlar, qoidalar, ehtimollik – hammasi Yevropadan kelgan deb o'ylaymiz. Arxeologiya buni rad etadi.

Amerikaliklar hech kimni nusxalamagan. Ular mustaqil ravishda hal qilgan: tasodifni qanday boshqarish mumkin? Adolatli o'yin qurish. Javob 12 ming yil oldingi.

Eng katta kashfiyotlar – yangi topish emas, bor narsani ko'rishdir.