Parkinson's Kasalligiga Qarshi Kurashda Yangi Qadam

Sizning mahallangizda eshiklardan birortasini ham ochmasdan uy-uyga kiruvchi o'g'ri yuribdi deb o'ylab ko'ring. Hech kim qaysi eshikni ochayotganini bilmaydi. Aynan shunday narsa Parkinson's kasalligi bilan sodir bo'layotgan edi — va Yale universiteti olimlari oxir-qochurun bu o'g'rini to'xtatish yo'lini topishdi.

Nima Bo'layotgan Edi

Sizning miyanggizda milliardlab neyronlar bir-biri bilan doimiy suhbatda. Ularning barchasi muammosiz ishlaydi — toki Parkinson's kasalligi boshlanmaguncha.

Muammo shundaki, alpha-sinklein deb ataluvchi oqsil o'z shaklini o'zgartiradi. Buni noto'g'ri buklangan kitobga o'xshating — u yig'ilib qoladi va hujayra ichida cho'kmaga tushadi. Bu cho'kmalar esa asta-sekin neyronlarni o'ldira boshlaydi.

Eng yomon qismi — o'layotgan neyronlar zaharli oqsillarni atrofidagi sog'lom hujayralarga chiqaradi. Natijada kasallik miyada sekin-asta tarqaladi. Lekin kim bu zaharni ichkariga o'tkazayotganini — hech kim bilmasdi.

Yale Olimlarining Kechagi Kashiyoti

Dr. Stephen Strittmatter boshchiligidagi guruh buni aniqlashga qaror qildi. Ular shunday yo'l tutishdi: har xil sirt oqsillari bilan 4,400 ta hujayra guruhi yaratishdi va har birini zaharli alpha-sinklein bilan sinab ko'rishdi.

Ko'p sinovlardan so'ng, faqat 16 ta hujayra o'zaro ta'sir ko'rsatdi. Ulardan ikkitasi alohida muhim chiqdi: mGluR4 va NPDC1 oqsillari. Bu oqsillar aynan dopamine ishlab chiqaruvchi neyronlarda joylashgan — ya'ni Parkinson's kasalligi aynan shu hujayrlarni nishonga oladi.

Olimlar bu oqsillarni olib tashlashdi. Natija? Zaharli oqsil hujayraga umuman kira olmadi. Sichqonchalarda esa bu degani — Parkinson's kasalligiga xos belgilar umuman paydo bo'lmadi.

Nega Bu Muhim

Yillardan beri Parkinson's tadqiqotlarini kuzatib kelaman. Ko'rgan narsam shuki, mavjud davolash usullarining barchasi aslida o'q o'q bo'lib qolgan. Ular faqat belgilarni yengillashtiradi — ba'zan juda yaxshi, lekin kasallikning o'zi to'xtamaydi.

Bu tadqiqot esa boshqacha. Bu — kasallikning tarqalishini to'g'ridan-to'g'ri to'sish yo'li. Agar zaharli oqsillarning neyronlardan neyronlarga sakrashini to'xtata olsak, kasallikni sekinlashtirish hatto to'xtatish ham mumkin.

Bu — yong'in boshlangan binonni o'chirish emas, balki alangoni boshi boshida o'chirish kabi.

Raqamlar Orqasida Qancha Kiyinlari Bor

Kelib chiqishimiz kerak. Amerika Qo'shma Shtatlarida bir millionga yaqin odam Parkinson's bilan yashayapti. Har yili 90,000 yangi holat qayd etiladi. Va bu raqamlar faqat oshishi mumkin — aholi yoshlanmoqda.

Parkinson's Foundation ma'lumotlariga ko'ra, yaqin o'n yilliklarda bu ko'rsatkichlar yanada oshadi. Bu kam uchraydigan kasallik emas — bu jiddiy ijtimoiy sog'liq muammosi.

Dr. Strittmatter to'g'ri aytdi: "Neyronlarning o'lishini qanday to'xtatish yoki sekinlashtirish — bu juda katta masala. Endi bu borada aniq qadam tashlash vaqti keldi."

Nima Bo'lishi Mumkin

Albatta, sichqoncalarda olingan natijalarni darhol odamlarga qo'llab bo'lmaydi. Labaratoriyada muvaffaqiyatli bo'lgan ko'p narsalar odamlarda ishlamay qolgan holatlar ko'p.

Miya juda murakkab. Odatdagi sichqonchadan farqli o'laroq, inson miyasi yillar davomida turli omillar ta'siriga uchragan.

Lekin muhim jihat shuki, endi aniq nishona bor. Ikki dona oqsil — ularning nomlari allaqachon ma'lum. Ular bilan ishlash uchun aniq yo'nalish bor. Bu — dori ishlab chiqarish uchun katta imkoniyat.

Tadqiqotchilar turli yo'llarni sinab ko'rishlari mumkin: bu oqsillarni bloklaydigan dorilar, gen terapeyasi yoki zaharli oqsilni hujayraga yetmasdan oldin tutib qoluvchi antitanalar.

Parkinson's kasalligi bilan yashayotgan yoki yaqinlarida bu kasallik bor odamlar uchun bu yangilik chinakam umid. Hali olis yo'l bor — lekin endi birinchi marta kasallikni to'liq to'xtatish yo'lini ko'rayapmiz.

Yale olimlariga va neyrodegenerativ kasalliklarga qarshi kurashayotgan har bir kishiga omad tilayman.

Manba: ScienceDaily