Otopilot Kontrolü Ele Aldığında Ne Oluyor?

Haziran 2023'te Tennessee'den kalkış yapan bir Cessna Citation özel jeti Long Island'a gitmek üzere havalandı. Sonra tamamen haberleşmeyi kesti. Hava trafik kontrolü çağırıyordu, komut veriyordu, hiçbir yanıt gelmiyor. Sessizlik. Kısa bir süre sonra askeri F-16 savaş uçakları Washington D.C. yakınlarında onu müdahale etmek için havaya kalktı. Yerdeki herkes panik içindeydi.

Ama garip bir şey vardı: uçak kusursuz bir şekilde uçuyor gibiydi.

Sorun Neydi?

Uçak 34 bin feet yükseklikte sabit bir hızla, sabit bir seyrüsefer ile gökyüzünde ilerlemişti. Dramatik bir düşüş yok. Histerik manevra yok. Sanki birinin denetim altında tuttuğu bir uçuş. Ve gerçekten de kontrolü bir şey tutuyordu.

O şey de otopilot idi.

Otopilot Aslında Ne Kadar Zeki?

Burada şaşırtıcı kısım var. Otopilot hiç zeki değil. Ilerisini görmüyor. Karar vermiyor. Sadece bir yapılacaklar listesini izliyor: "Bu irtifayı koru. Bu seyre bağlı kal. Bu noktalara doğru git."

Arabanın cruise control'ü gibi düşün. Sabit hızda seni ileriye taşır, ama engele slingeç diye kaymaz ve trafiği görerek yavaşlamaz. Pilotun rutin uçuşlar sırasında diğer işlere odaklanması için faydalı. Ama işte tehlike burası: pilotun başına birşey gelirse, otopilot yine de görevini yapmaya devam eder.

Tam da bu oldu.

34 Bin Feet'te Sessiz Ölüm

Soruşturma bulgularına göre olay böyle gelişti. Uçak irtifa kazanırken kabin basınç sistemi arızalandı. Bu yükseklikte dış ortam yemişemiyor. Nefes almak için oksijen lazım.

Pilot acil uyarı alması gerekiyordu. Oksijen maskesini takması gerekiyordu. Hemen güvenli bir irtifaya inişe başlaması gerekiyordu.

Ama bir sorun vardı: pilotun oksijen maskesi uçuştan önce hiç takılmamıştı.

Oksijen olmadan hipoksi başlıyor—yani beyine yeterince oksijen ulaşmıyor. Ve işte korkutucu olan şu: hipoksi acil bir durum gibi hissetmiyor. Sadece biraz uyku basıp kafanın karışması gibi geliyor. Hatta sakin, bile bile de olabilirsin. Düşünme yeteneğin yavaşlıyor, hiç fark etmiyorsun.

Pilot muhtemelen ne olduğunu anlamadı. Beyni yavaş yavaş kapanırken o orada kontrol kolunda oturuyor, nefes alıyor ama vücudunun ihtiyacı olan oksijeni almıyordu. Otopilot da görevine sadık kalarak uçağı dengede tutuyordu.

Boş Bir Cockpit, Ama Kusursuz Bir Uçuş

İşin tüylü kısmı burada başladı. Uçak—incapacitated pilotu ve hiçbir şey yapamayan yolcularıyla—Washington D.C. üzerindeki gizli hava sahasına girdi. Bir kere bunu düşün: insansız bir uçak başkentin hava sahasına giriyor ve kimse cevap vermiyor.

Askeri uçaklar havalandı. Pilotlar defalarca cockpiti arayıp çağırdı. Hiçbir ses. Ekranında düzgün ve sabit uçan, hiçbir iletişim kurmayan bir uçak görüyorlardı. Dışarıdan baktığında birisi onu mükemmel şekilde pilotlamışa benziyor. İçeride sadece otomatik sistem ve boş bir kapı var.

Uçak Long Island'a yaklaştığında keskin bir dönüş yaptı—muhtemelen Tennessee'ye geri dönmek için önceden programlı bir talimat. Uçak pilotunuz olmadan evine dönmeye çalışıyordu.

Sona Doğru

Yakıt tükenince ve sistemler çökerken, otopilot kontrol tutamadı. Uçak keskin bir spiral içinde inişe başladı ve Montebello yakınlarında bir ormana çarptı. Saat 15.23'tü.

Hiç sağ kalan olmadı.

Bu Daha Önce Olmuş

Ve asıl perişan kılan kısım bu. 1999'da golfçü Payne Stewart bir Learjet'te uçuyordu. Kabin basıncı düştü. Aynı şey oldu—otopilot saat boyu, pilot incapacitated iken uçağı uçurdu devam etti. Güney Dakota'ya çarptı.

Havacılık sektörü bu tehdidi onlarca yıldır biliyor. Yine de oluyor.

Bundan Çıkan Ders

Bu hikaye otopilotun "kötü" olduğu hakkında değil. Otopilot gerçekten kullanışlı. Sorun şu: bazen unutuyoruz ki otopilot sadece bir araç. Çok aptal bir araç. Her şey bok olsa da görevini yapmaya devam edecek kadar aptal.

Ev'de hiçbir sistem ne kadar güvenilir olursa olsun, insan dikkatinin yerini alamaz. Gerekli oksijen maskesini takmak gibi basit bir şey o günü değiştirebilirdi. Iyi bakılan bir kabin basınç uyarı sistemi. Gerçek anlamıyla işe yarar bir uçuş öncesi kontrol.

Eğer bir pilot yüksek irtifada gereken güvenlik ekipmanı olmadan yalnız varsa, otomasyonu bununla birleştirirsen, sonuç ortaya çıkıyor. Uçak sessiz bir gemi haline geliyor. Dışarıdan mükemmel bir şekilde uçuyor, içeride herkes sorunlu.

Havacılıkta detay önemli. Hepsi önemli.