Mit „Cichego Żołnierza" (Spoiler: To Bzdura)

Dobra, czas na wyznanie. Uwielbiam historię, ale czasem historia się myli. A przynajmniej opowiada nam tylko część tej historii.

Weźmy na przykład Shadracka Byfielda. Jeśli słyszeliście o nim, prawdopodobnie znacie go jako stoickiego brytyjskiego żołnierza, który walczył w wojnie 1812 roku, stracił ramię, godnie je pochował (bo godność ma znaczenie, nawet w przypadku oderwanych kończyn), a potem spokojnie wrócił do życia.

Ładna historia, prawda? Bardzo tragiczna. Bardzo godna.

Problem w tym, że to w zasadzie kłamstwo.

Nie celowe, uwaga. Historycy po prostu... nie mieli wszystkich faktów. Ale dzięki niedawnym detektywistycznym pracom archiwalnym, wreszcie odzyskujemy prawdziwego Shadracka Byfielda. I szczerze? Jest o wiele ciekawszy niż jednowymiarowy bohater, którego myśleliśmy, że znamy.

Incydent z ramieniem (Tak, naprawdę)

Pozwólcie, że szybko przypomnę tę słynną część, bo jest naprawdę niezwykła.

Byfield służył w 41. Pułku Piechoty w Kanadzie, gdy w 1814 roku kula muszkietowa zmiażdżyła mu lewe przedramię. Rana była na tyle poważna, że chirurdzy musieli amputować dolną część jego ramienia – bez znieczulenia, bo tak właśnie wyglądały sprawy w XIX wieku.

Po amputacji sanitariusz medyczny podobno wyrzucił odciętą kończynę na pobliski stos obornika. Wyobrażacie to sobie? Część waszego ciała, po prostu... leżąca w błocie.

Byfield nie zamierzał na to pozwolić. Odzyskał swoje ramię i zażądał jego godnego pochówku. Według jego własnych relacji, zebrał deski, by zrobić prowizoryczną trumnę, i pochował to ramię z prawdziwą godnością.

To naprawdę niezwykłe. Ale oto, czego podręczniki wam nie mówią: był to człowiek wściekły. Nie tylko smutny, nie tylko zrezygnowany – naprawdę wściekły, że jego część ciała traktowano jak śmieci.

I ten ogień? Nigdy naprawdę nie wygasł.

Wspomnienia, o których nikt nie wiedział

Przez lata historycy myśleli, że mają historię Byfielda dość dobrze rozpracowaną. Opublikował on wspomnienia dotyczące swoich wojennych doświadczeń (które stały się cenne dla badaczy wojny 1812 roku), i wszyscy zakładali, że to w zasadzie koniec tej opowieści.

Potem dr Eamonn O'Keeffe z Uniwersytetu Cambridge zaczął kopać głębiej.

Znalazł coś niezwykłego: drugie wspomnienia Byfielda, opublikowane w 1851 roku, zatytułowane „Historia i nawrócenie brytyjskiego żołnierza". Ta pozycja praktycznie zniknęła – aż do momentu, gdy O'Keeffe namierzył to, co wydaje się być jedynym zachowanym egzemplarzem w bibliotece w Cleveland w stanie Ohio. (Jak wam się podoba taka podróż? Od żołnierza z Wiltshire do spoczywania w amerykańskim archiwum.)

Te wspomnienia otworzyły dekady życia Byfielda, o których nikt nic nie wiedział. I niespodzianka, niespodzianka – dekady konfliktu, bólu i uporu.

Jaki był naprawdę?

Oto rzecz, która naprawdę mnie uderzyła. Byfield nie był cichy. Nie był stoicki. Nie był typem faceta, który przyjmował niesprawiedliwość z kamienną twarzą.

Był irytujący.

I mówię to jako komplement, szczerze.

Gdy pracodawca próbował płacić mu mniej, ponieważ miał tylko jedną rękę, Byfield odparował: „Nigdy nie widziałem człowieka, który mógłby ze mną konkurować jedną ręką