Te kamienie ważą tyle, co cztery słonie. I nikt nie wiedział, skąd pochodzą
Muszę wam coś szczerze powiedzieć — kiedy pierwszy raz przeczytałam o tym badaniu, musiałam na chwilę odłożyć telefon i przemyśleć wszystko dokładnie.
Naukowcy właśnie potwierdzili, że potężne kamienie w Devil's Arrows w North Yorkshire pochodzą z Brimham Rocks — znajdujących się w zawrotnej odległości 18 kilometrów stamtąd. A to, co naprawdę mnie zamurowało: każdy z tych głazów waży 25 ton. Wiecie, ile to jest? Mniej więcej tyle, co cztery dorosłe słonie, ludzie.
O co właściwie chodzi?
Rozpuśćcie wyobraźnię. Wyobraźcie sobie, że próbujecie przenieść coś cięższego niż dom na odległość ponad 18 kilometrów pagórkowatego angielskiego krajobrazu — używając tylko ludzkich rąk, drewnianych rolek i czystej determinacji. Żadnych dźwigów. Żadnych ciężarówek. Żadnych elektronarzędzi.
Tylko ludzie.
Kamienie Devil's Arrows wznoszą się nawet na 7 metrów wysokości — mniej więcej tyle, co dwupiętrowy budynek. Stoją w niezwykłym układzie niedaleko Boroughbridge. Według szacunków są tam od około 2000 roku p.n.e., z marginesem błędu wynoszącym kilka stuleci. Przez ponad 4000 lat były milczącymi świadkami historii.
I przez cały ten czas nikt nie wiedział, skąd naprawdę pochodzą.
Stara teoria (która okazała się błędna)
Do tej pory naukowcy zakładali, że kamienie przywędrowały z bliższego miejsca zwanego Plumpton Rocks. Logiczne, prawda? Najbliższe źródło, najłatwiejsza trasa.
Ale tu zaczyna się robić ciekawie.
Nowe badania przeprowadzone przez Curtin University i University of York wykorzystały sprytną technikę — badacze pobrali mikroskopijne próbki z kamieni za pomocą taśmy klejącej (o wiele mniej inwazyjne niż kucie fragmentów), przeanalizowali mineralne "odciski palców" w tych próbkach i porównali je z możliwymi lokalizacjami źródłowymi.
Wyniki kompletnie nie pasowały do Plumpton Rocks.
Pasowały za to do Brimham Rocks.
Dlaczego ktoś miałby tak robić?
To jest ta część, która naprawdę skłania do myślenia, prawda?
Naukowcy sugerują, że ci starożytni budowniczowie nie kierowali się wyłącznie wygodą — byli świadomi swoich wyborów. Fakt, że zdecydowali się transportować ogromne głazy przez 18 kilometrów zamiast użyć tego, co dosłownie leżało tuż za rogiem, mówi nam coś głębokiego.
Krajobraz w Brimham Rocks był dla nich ważny.
Może miał znaczenie duchowe. Może kulturowe. Może te skały były związane z opowieściami lub wierzeniami, które dziś możemy tylko zgadywać. Niezależnie od powodu, byli gotowi włożyć niewyobrażalnie więcej pracy, żeby zdobyć kamienie z miejsca, które najwyraźniej coś dla nich znaczyło.
Główny autor badania, dr Anthony Clarke, powiedział to pięknie: "To nie była kwestia wygody — lokalizacja, z której pochodziły kamienie, prawdopodobnie miała dla nich znaczenie."
Co to mówi nam o starożytnych ludziach?
Będę szczera — badania takie jak to podważają stare przekonanie, że prehistoryczni ludzie byli jakoś "gorsi" lub mniej zaawansowani niż my.
Ci ludzie potrafili planować ogromne projekty budowlane. Rozumieli inżynierię na tyle, by przesuwać 25-tonowe głazy przez trudny teren. Dysponowali zorganizowanymi społecznościami zdolnymi koordynować niesamowite przedsięwzięcia. I podejmowali świadome, symboliczne decyzje dotyczące materiałów budowlanych.
Nie tylko przetrwali. Wyrażali siebie, swoje wierzenia i swoją więź z konkretnymi krajobrazami.
To nie jest prymitywne. To jest niezwykłe.
Co dalej?
Zespół badawczy planuje kontynuować badania innych kamieni milowych o tajemniczym pochodzeniu oraz przeprowadzić wykopaliska zarówno w Devil's Arrows, jak i w Brimham Rocks. Kto wie, co jeszcze uda im się odkryć?
Na razie jednak uważam, że to odkrycie naprawdę porusza. Gdzieś w North Yorkshire starożytni ludzie spojrzeli na konkretny zestaw skał w Brimham i powiedzieli: "Te będą nasze." Zorganizowali społeczności, wymyślili lub udoskonalili techniki transportu i włożyli ogromny wysiłek w przetransportowanie właśnie tych kamieni.
Cztery tysiące lat później wreszcie zaczynamy rozumieć znaczenie ich wyboru.
Nie wiem jak wy, ale ja uważam, że to naprawdę wspaniałe.