$20 li Akvariumdan Transplat Donori Yarashguncha

Sizga g'alati va ajoyib bir kashfiyot haqida aytib beraman — va hammasi Texas shtatidagi hayvonlar do'konida sotilgan arzon akvariumdan boshlandi.

2010-yilda Maykl Riddle Texas universitetida tibbiyot talabasi edi. U 30 yoshlarida, oilali, to'rt nafar farzandi bor odam. Hech qanday buyuk kashfiyotchiga o'xshamidi, to'g'rimi? Lekin ko'pincha eng yaxshi ixtirolar shunday odamlardan chiqadi — ular an'anaviy yo'l bilan ishlamaydilar.

Bir kuni u mahalliy zooparkka boradi va nimagadir diqqat bilan qaraydi: $20 turadigan akvarium uning ko'ziga inson ko'kragi kabidir. Ko'pchilik akvarium ko'radi. Riddle esa prototip ko'rdi.

Shu tariqa dunyodagi birinchi katta o'pka bioreaktori paydo bo'ldi — bu atama tanadan tashqarida tirik o'pka o'stirish uchun ishlatiladigan qurilma.

Keyinchalik bu qurilma yordamida olimlar cho'chqa o'pkalarini yaratdilar va ularni haqiqiy cho'chqalarga ko'chirdilar. Bundan tashqari, ular birinchi sun'iy inson o'pkasini laboratoriyada o'stirdilar. Bitta $20 akvariumdan boshlangan bu ish judayam yaxshi natija berdi.

O'pka qanday qayta yaratiladi

G'oya oddiy va ajoyib. Olimlar shikastlangan donor o'pkasini olishadi. Aslida, juda ko'p insonlar organ kutmoqda — 100 mингdan ortiq amerikalik transplantatsiya kutmoqda. Lekin donor o'pkalarining aksariyati foydalanish uchun yaroqsiz bo'lib qoladi va tashlanadi.

Riddle va uning jamoasi bu o'pkalarni "yuvish" yo'lini topdilar. Ular maxsus eritmalar yordamida hujayralarni olib tashlaydilar va oqsil tuzilmasidan iborat oq skeleton qoldiradilar. Bu uyni bo'shatib, faqat devorlarini saqlab qolishga o'xshaydi.

Keyin shu skeletonni bemorning o'z hujayralari bilan to'ldiradilar. Bir xil odam, bir xil hujayralar. Natijada immunosupressiya dorilari shart bo'lmaydi — chunki bu organning egasi o'zingiz.

Asosiy muammo

Laboratoriyada sichqonchaning kichik o'pkasi bilan bu usul yaxshi ishladi. Lekin katta hayvonlarda yoki odamlarda kim ham bu ishni qilmoqda? Javob: besh oy vaqtalik decellularizatsiya va kerakli qurilma yo'q edi.

Mana shu erda akvarium ishga tushdi.

O'pkalar suzadi

Lekin muammo bor edi — o'pkalar suzadi. Har qanday suyuqlikda. Riddle boshida buni to'siq deb o'yladi. U havo chiqarishga, bosim berishga harakat qildi va muvaffaqiyatsizlikka uchradi.

Keyin ajoyib fikr keldi: "Agar u har doim suzsa, unga qarshi emas, uning bilan birga ishlash kerak."

U cho'chqa o'pkasini teskari qildi, трахеяni idish pastidagi trubkaga uladi va organ suzib turishiga yo'l qo'ydi. Natijada uch kun — besh oy o'rniga.

Bu muvaffaqiyatni ko'chiring: isbotlash va amalda qo'llash orasidagi farq.

Cho'chqalarda sinab ko'rish

Jamoa bu organni cho'chqalarga ko'chirdi. Natija ajoyib — yangi o'pka cho'chqaning tanasi bilan birlashdi va ikki oy davomida rivojlandi. Hech qanday rad etilish yo'q. Bu hali cho'chqalarning yagona o'pkasi emas, lekin g'oya isbotlandi.

Keyinchalik ular birinchi sun'iy inson o'pkasini yaratdilar — skeleton va ulashtirilgan hujayralardan.

Frankenshteyn qissasi esingizda bo'lsa kerak — u turli odamlarning qismlarini birlashtirgan edi. Bu esa boshqacha: o'zingizning hujayralaringiz bilan qayta qurilmoqda. Yaratilgan maxluq emas, yangilanish.

Riddle endi Mesogen nomli biotexnologiya kompaniyasining direktori. Uning hikoyasi shuni ko'rsatadiki, eng katta kashfiyotlar ba'zan eng oddiy joylarda — arzon do'konlarda — boshlanadi.

Agar biz qoldiq organlarni saqlab qolib, ularni shaxsiylashtirilgan yangilari bilan almashtira olsak, bu tibbiyotni butunlay o'zgartiradi.

Bir $20 akvarium orqali.