Bir Zamanlar Dev Bir Göl Vardı
Şöyle düşün: Bugün Güney Amerika dediğimiz kıtanın büyük bir kısmını kaplayan devasa bir göl. Kıyılarında ise aklınızın almayacağı boyutlarda, bir o kadar tuhaf hayvanlar yaşıyor. Dev yer temblikleri yaprakları geveliyor. Gliftodontlar denilen devasa zırhlı memeliler (günümüz armadillolarının kuzenleri) ağır ağır dolaşıyor. Astrapoterler yani "yıldırım hayvanları" (bilim insanları gerçekten havalı bir isim arıyordu herhalde) dolaşıyor, bazıları 900 kiloyu buluyor.
Fantezi filminden sahne gibi değil mi? Ama Journal of Vertebrate Paleontology'de yayınlanan son araştırma, bunun Miyosen döneminde gerçekten yaşandığını gösteriyor. Üstelik yırtıcılar arasındaki rekabet kıyasıya geçiyormuş.
Kim Kimi Yiyordu?
Bol avın olduğu bir yerde herkes kral gibi yaşıyor olmalıydı. Öyle de olmuş büyük ihtimalle. Ama işin ilginç tarafı şu: Helsinki Üniversitesi'nden araştırmacılar, krokodilimsilerin diğer bütün yırtıcılara rağmen bir numara olduğunu keşfetmiş.
Dişleri kılıç gibi memeliler, "terör kuşları" (uçamayan, et yiyen kuşlar—adı bile insanı korkutmaya yetiyor) hepsi oradaydı. Ama kazanan krokodilimsiler olmuş.
Post-doktora araştırmacısı Oscar Wilson diyor ki: "O kadar çok av vardı ki memeli yırtıcılar bunların hepsini tüketemezdi bile."
Yani düşünün, o kadar yemek var ki terör kuşları belki de tıka basa doyup uyukluyordu.
Tanışın: Purussaurus
Sahnenin yıldızı mı? Purussaurus neivensis. Günümüz kaymanlarının akrabası olan bu dev, 7 metreyi bulan boyu ve yaklaşık 1.800 kilogram ağırlığıyla listede bir numara.
Bu canavar sadece bölgenin en büyük yırtıcısı değilmiş. Araştırmacılar otçul hayvanların kemiklerindeki ısırık izlerini incelemiş. Çok sayıda iz varmış. Ve Purussaurus'unkine uyan izlerin sıklığı, bu devin otçul popülasyonunu kontrol etmede asıl işi yapan canlı olduğunu gösteriyor.
Neden Önemli?
İşte araştırmanın gerçekten ilginç kısmı: Purussaurus ekolojistlerin "kilita taşı yırtıcı" dediği şey olabilir. Yani sıradan bir avcı değil, ekosistemi yalnızca av yiyerek değil, başka türlü de etkileyen bir canlı.
Düşünün. Devasa bir krokodilimsi, milyonlarca yıl boyunca bir kıtadaki otçulların vücut boyutlarını şekillendirmiş. Bu sadece avcı olmak değil, ekosistemin mimarı olmak.
Söylemesi zor ama krokodilimsilerin "yaşayan fosiller" olduğunu, pek de değişmediğini düşünürüz—bu doğru bir yönü. Ama milyonlarca yıl boyunca ekosistemlerdeki rolleri gerçekten akıl almaz boyutta.
Son Söz
Bir zoo'ya gittiğinizde (size saldırmaya çalışmadıkları sürece) bu hayvanlara biraz daha hayranlıkla bakmaya çalışın. Bataklıklarda balık bekleyerek vakit geçirmediler sadece. En az bir kez, bir kıtanın tartışmasız hâkimi oldular.
O ekosistemi görmek isterdim doğrusu. Ama uzaktan, çok uzaktan.