Odamlar Avstraliyaga qachon kelgan? DNK javob beradi
Arxeologlar va genetiklar yillab bu savolga javob izlab kelyapti: zamonaviy odamlar Avstraliya va Yangi Gvineyaga qachon yetib kelgan? Bahslar ko‘p, ammo endi minglab DNK namunalari yordamida aniq javob topildi.
Muzlik davridagi bahs
Oxirgi muzlik davrida dengiz sathlari past edi. Avstraliya va Yangi Gvineya bugungi kabi alohida orollar emas, balki katta bir qit’a – Sahul deb atalgan yer birlashgan edi. Odamlar bu yerga qadimdan kelganini bilsak-da, qachonligi noma’lumni.
Ba’zilar 60 ming yil oldin deb aytadi (uzoq muddat tarafdorlari). Boshqalar 45-50 ming yil oldin deb hisoblaydi (qisqa muddat tarafdorlari). Arxeologiyada 15 ming yil katta farq.
DNK qanday yordam berdi
Huddersfild va Sautempton universitetlari olimlari DNK orqali bahsni yakunladi. Ona tomiridan o‘tadigan mitoxondrial DNK (mtDNK) ni o‘rgandilar. Bu DNK avlodlar bo‘yicha o‘zgarishlar to‘playdi – xuddi soatdek ishlaydi.
Ular 2500 ga yaqin mtDNK ni tekshirishdi: avstraliyalik aborigenlar, yangi gvineyaliklar, Janubi-Sharqiy Osiyo va Tinch okeani aholisidan. Ko‘p ma’lumot!
DNK nimani ko‘rsatdi
Molekulyar soat usuli bilan eng qadimiy DNK chiziqlari 60 ming yil oldinga borishini aniqladilar. Uzoq muddat g‘alaba qozondi.
Qiziq jihati: migrantlar bir joydan emas, bir necha tomondan kelgan. Shimoliy Indoneziya, Filippin va janubiy Malayziya, Indochina. Ikki yo‘nalishda suvda sayohat qilishgan – navigatsiya mahorati ajoyib!
Nega muhim
Bu nafaqat bahsni hal qildi. Qadimgi odamlarning dengizda sayohat qilish qobiliyatini ko‘rsatdi. Ular tasodifan emas, aqlli ravishda kelgan.
Mahalliy xalqlarning og‘zaki rivoyatlari tasdiqlandi. Ularning bu yerdagi ildizlari 60 ming yilga boradi.
Ish tugamadi
Olim Martin Richards mtDNK faqat bir qism. Endi to‘liq genomlarni (3 milliard kod) o‘rganishmoqda. Arxeologlar qadimiy suyaklardan DNK topishi mumkin. Ilm doim rivojlanadi.
Katta rasm
Genetika, arxeologiya, okeanografiya birlashdi. Dunyoning turli olimlari birgalikda ishlar. Bu insoniyatning ajoyib sayohati.
Avstraliya va Yangi Gvineyaga 60 ming yil oldin, bir necha yo‘nalishdan, dengiz mahorati bilan kelishgan. 2500 DNK va aqlli ilm tasdiqlaydi. Ajoyib hikoya!