Muzey omboridagi katta kashf

Tasavvur qiling: muzeyingizning iqlim nazoratidagi omborida ming yillik sirlar chang bosib yotibdi. Kopengagen Milliy muzeyi olimlari loy lavhalar to'plamini o'rganishga kirishdi. Bu oddiy emas – minglab lavhalar, ko'pi 4000 yoshdan oshgan. Ularda insoniyatning eng qadimgi yozuvi – mixron yozuvi saqlangan.

"Yashirin xazinalar" loyihasi doirasida bir necha yil davomida ish olib borilmoqda. Topilganlar hayratlanarli!

Yozuvni kim, qachon o'ylab topdi?

5 ming yil oldin, hozirgi Iroq va Suriya yerlarida odamlar loyga belgilar bosib, doimiy yozuv yaratishni o'yladilar. Bu katta inqilob bo'ldi. Mixron yozuvi jamiyat hayotini boshqarishga yordam berdi: mol-davlatdan tortib soliq va pivo sotuvigacha hamma narsani yozib olishardi.

Bu yozuv ming yilliklar davomida ishlatildi. Rahmat, qadimiy hayotni tushunamiz.

Hama shahridagi ma'bad kutubxonasi

Suriyadagi Hama shahrida 720-yilda ossuriylar hujum qilib, qimmatbaho narsalarni olib ketishdi. Biroq, vayronada ma'bad kutubxonasidan lavhalar qoldi. Ular 3000 yoshda. Ichida mahalliy tibbiy retseptlar va sehrli duo'lar bor. Bundaylar kamdan-kam saqlanadi – bu qadimiy darslikdek.

Qirollarni sehrdan himoya qilish

Eng qiziqi: bir lavhada "sehrdan qo'riqlash" marosimi tasvirlangan. Ossuriylar uchun bu oddiy emas – qirolni baxtsizlikdan saqlash uchun zarur edi. Tushuning: shamoldek exorcist tun bo'yi mum va loy figuralarni yoqib, duo o'qiydi. Bu marosim hukmdorlikni mustahkamlardi.

Olimlarni hayratga solgan narsa: matn markazdan uzoqda topildi. Poytaxtda saqlanishi kerak edi.

Afsonaviy qirollar haqiqatmi?

Lavhalar orasida qirollar ro'yxati bor. U afsonaviy va haqiqiy shohlarni, hatto Nuh tufagidan oldingi davrni qamrab olgan. Gilgamesh – mashhur epos qahramoni – ro'yxatda. U haqiqiy shaxs bo'lgani aniqroq bo'ldi. Afsona va tarix aralashib ketdi.

Jamiyatni yozuv qurdi

Boshqaruv lavhalari ko'p: ishchilar ro'yxati, inventar, rahbarlar va qirollar xatlari. Bu oddiy hujjatlar ko'rsatadi: katta jamiyatni yozuvsiz boshqara olmaysiz. Tovar hisobi, ishchi nazorati – tsivilizatsiyaning asosi shu.

Eng qadimgi pivo kvitansiyasi

Va nihoyat, eng kulgili topilma: pivo sotib olingan kvitansiya. Ming yillik oldin kimdir pivo oldi va loyga isbot bosdi. Sehr, qirollar orasida bu oddiy insoniy narsa. Odamlar har doim pivo sevib, kvitansiya saqlagan.

Nega bu muhim?

Loyiha davom etmoqda. Lavhalar raqamlashtirilmoqda. Kopengagen va Gamburg universitetlari hamkorlikda ishlamoqda. Ilgari bu xazina e'tiborsiz qoldi. Endi qadimiy dunyoni yaxshiroq tushunamiz.

Muzeydagi narsa bir asr o'rganilmaganini eslatadi. Balki siz ham shunday xazinani ko'rdingiz. Loy lavhalar – katta sirlar!

Manba: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/05/260504023848.htm