Qadimgi Misr Shahzodalari: Biz Bilmagan Oddiy Ayollar

Sizni hayratda qoldiradigan bir narsani aytaman: qadimgi Misr shahzodalari — bu jiddiy jangchilar bo'lgan ekan!

Ha, ha — men ham siz kabi o'ylardim. Shahzodani tasavvur qilganda, ipak kiyimlarda, xizmatkorlarni boshqarayotgan, nafis va nozik bir ayol ko'zlarga gavdalanadi. Ammo hikoya shu yerda tugamaydi.

2020-yilda olimlar qadimgi Misr qirollik oilasi haqidagi barcha tasavvurlarimizni o'zgartiruvchi tadqiqot e'lon qildilar. Va eng qiziqarlisi — bu dalillar suyaklarda saqlanib qolgan.

Dahshurning Siri

1890-yillarda Misrning Dahshur mintaqasida arxeologlar oltita qirollik qabriini topdilar. Qabrlarda yoylar, o'qlar, xanjarlar va dumbalari bor edi. Oddiyygina ayol qabriida bunday narsalarni kutmas ediz.

Yillar davomida olimlar bu buyumlarni "ramziy" deb izohladilar — ya'ni, boylik va mavqeni ko'rsatish uchun qo'yilgan bezak buyumlar, xolos. Hech kim haqiqatan ham fikrlab ko'rmadi: "Voy, bu ayollar bu qurollarni ishlatgan bo'lishi mumkinmi?"

To'satdan 2020-yilda hamma narsa o'zgardi.

Suyaklar Nima Deydi?

Dr. Zeinab Hashesh boshchiligidagi guruh oltita qirollik vakili — jumladan, Fir'avn Amenemhat II ning to'rt nafar qizi va opa-singillarining suyak qoldiqlarini o'rganishdi. Ular "mushak birikmalari"ni qidirdilar.

Bu nima degani?

Mushaklarni doimiy ishlatganingizda, ular kuchliroq bo'ladi va suyakga birikadigan joylari aniqroq ko'rinadi. Stadiumdagi sportchi bilan uyda televizor ko'rayotgan odamning suyaklarini solishtiring — farq aniq ko'rinadi.

Va bu shahzodalarning suyaklarida nima topildi?

"Shahzoda Ita — 28 dan 34 yoshgacha bo'lgan yosh ayol — yuqori tana mushaklari juda rivojlangan edi," dedi Dr. Hashesh. "Bu uning doimiy ravishda dumba yoki xanjar ishlatganini ko'rsatadi. Shahzoda Itaweret esa — mohir kamonboz edi."

Ular oddiy yaylovda ov qilmaydigan ayollar emas edi. Bu — yillar davomida jiddiy mashq qilgan jangchilar.

Qattiq Ayollar

Shahzoda Itaweret haqida o'ylab ko'ring — yosh, ehtimol yigirma yoshlarida, kun sayin yoy bilan mashq qilgan. Tadqiqot mualliflari ta'kidlashicha, u singan qovurg'alar va oyoq suyaklaridan jarohat olgan — sportchilik yoki jang san'atida bo'ladigan shikoyatlar.

Lekin muhimroq jihat: bu jarohatlar yaxshi bitgan. Bu nimani anglatadi?

Bu ayollarga o'z davrida eng yaxshi tibbiy yordam ko'rsatilgan. Ular faqat qattiq emas edi — ular shunday qadrli ediki, tikilib, yana jangga qaytishlari uchun hamma narsa qilingan.

Biz Nimadan Xatolar Qildik

Yillardan beri bu ayollarning qabrlaridagi qurollar "ramziy" deb tushuntirildi. Biz shunchaki "qadimgi shahzodalar jang qilmaydi" deb o'ylab oldik.

Ilm esa bizning taxminlarimiz bilan hisoblashmaydi. Suyaklar haqiqatni aytdi.

Bu tadqiqot faqat qiziqarli tarixiy fakt emas. Bu — qadimgi Misr qirollik ayollari haqida butunlay boshqacha qarash. Ular nafaqat bolalar dunyoga keltiruvchi va zebo ko'rinishga ega ayollar edi. Ular faol hayot kechirgan — ko'nikmalar o'rgangan, jismoniy vazifalarga duch kelgan.

Keyinchalik Nima Bo'ladi?

Albatta, o'rganish kerak bo'lgan ko'p narsa bor. Shahzodalarning bosh suyaklari erta 1900-yillarda yo'qolgan — bu ba'zi tahlillarni cheklaydi. Olimlar qirollik hayoti haqida to'liqroq tasvir olish uchun boshqa topilmalarni ham o'rganishni rejalashtirmoqda.

Ammo hozircha shu — qadimgi Misr shahzodalari haqida boshqacha o'ylashga arzigulik.

Keyingi safar qadimgi Misr qirolligini tasavvur qilganda, boshqacha tasvir chizing: qo'llarida kammon tortishdan paydo bo'lganqo'llar, ov paytida olingan chandiqalar, va yonida haqiqatan ham ishlatishni biladigan xanjari bor bir shahzodani ko'zingizda canlandiring.

Chunki, ehtimol, aynan shunday ayollar bo'lgan.