Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Qadimgi odamlar ham 500 ming yil oldin duradgorlik qilgan ekan

Qadimgi odamlar ham 500 ming yil oldin duradgorlik qilgan ekan

2026-05-24T13:01:16.482974+00:00

Qadimgi odamlar qachon birinchi marta iskana ko'targan?

Tasavvur qiling: 430 ming yil oldin odamlar yog'ochdan aniq shakl berilgan asboblardan foydalangan. Bu oddiy tayoq emas. Maxsus ishlangan, maqsadli qilingan vositalar.

Xalqaro olimlar guruhi bu topilmaga bag'ishlangan maqolani nufuzli PNAS jurnalida chop etdi. Natija ko'pchilikning qadimgi odamlar haqidagi tasavvurlarini o'zgartirishi mumkin.

Ular haqiqatan ham yog'och bilan ishlaganmi?

Yog'och asboblarni topish juda qiyin. Chunki yog'och tez chiriyadi. Tosh asboblar ming yillar saqlansa, yog'ochdan qilingan narsalar deyarli topilmaydi. Shuning uchun bu topilma juda muhim.

Yunonistondagi Marathousa 1 degan joyda ikkita alohida yog'och buyum topildi. Ulardan biri alder daraxtidan, ikkinchisi tol yoki terakdan qilingan. Mikroskop ostida aniq kesish va o'ymakorlik izlari ko'rinib turibdi.

Bu tasodif emas edi

Eng qiziqarli jihati shundaki, bu asboblarda aniq maqsad bor edi. Alder yog'ochidan qilingan buyumda shakl berish va ishlatish izlari bor. Ehtimol, u yumshoq tuproq qazish yoki po'stloq artish uchun ishlatilgan.

Bu shuni anglatadiki, qadimgi odamlar faqat omon qolish uchun emas, balki muammolarga yechim topish uchun ham o'ylagan.

Xavfli muhit

Topilma joyida yana bir narsa topildi — yog'ochda chuqur tirnalgan izlar. Lekin ular odam tomonidan emas, yirik yirtqich, ehtimol ayiq tomonidan qoldirilgan.

Bu joyda fil suyaklari va boshqa hayvon qoldiqlari ham bor. Demak, odamlar ov va go'sht kesish bilan shug'ullangan. Ular katta yirtqichlar bilan bir xil hududda yashagan.

Vaqt chegarasini orqaga surdi

Ilgari eng qadimgi yog'och asboblar 40 ming yil keyinroq paydo bo'lgan deb hisoblangan. Bu topilma esa vaqtni ancha oldinga — ya'ni orqaga surdi.

O'rta pleystotsen davrida odamlar asta-sekin murakkabroq xulq-atvor rivojlantirgan. Ular endi faqat instinkt bilan emas, oldindan rejalashtirib, maxsus vazifalar uchun asboblar yasagan.

Janubi-sharqiy Yevropada ham bor edi

Bu topilma Janubi-sharqiy Yevropada birinchi marta shunday darajadagi yog'och asboblar topilgani bilan ham muhim. Demak, bu ko'nikmalar faqat bitta joyda emas, turli hududlarda mustaqil ravishda paydo bo'lgan.

Bu nimani anglatadi?

Bu topilmalar qadimgi odamlarni boshqacha ko'rishga majbur qiladi. Ular ahmoq yoki faqat omon qolish uchun kurashgan mavjudotlar emas edi. Ular kuzatuvchan, o'ylaydigan va qo'l mehnati bilan asbob yasay oladigan odamlar edi.

Ular materiallarni tushunishgan. Har xil yog'ochning xususiyatlarini bilishgan. Va ular sabr bilan, ehtiyotkorlik bilan shakl bergan.

Ilgarilash faqat zamonaviy tsivilizatsiya bilan bog'liq emas. Insoniy zukkolik ancha oldin boshlangan. Bu odamlar yozuvni ixtiro qilmagan, shaharlar qurmagan. Lekin ular o'z davrida yetarlicha aqlli va mahoratli bo'lgan.

#** archaeology #ancient humans #wooden tools #human evolution #paleontology #middle pleistocene #greece #scientific discovery