Qadimgi qabrdan topilgan ajablanarli sir
2024 yilda olimlar York shahridagi muzeyda saqlanayotgan eski qabr qoldiqlarini tekshirmoqda. Oddiy ishdek tuyulardi. Lekin 1700 yillik gips qobig'ida ular kutilmagan narsani topishdi. Bu — Rim imperiyasida eng qimmat bo'yoq hisoblangan Tyrian purple edi.
Ikki go'dak — biri bir necha oyda, ikkinchisi ikki yoshda — shu qimmatbaho binafsha rangdagi kiyim bilan ko'milgan. Kiyimda yana oltin ip ham bor edi. Bu oddiy qimmat narsa emas edi. Bu haqiqiy hashamat edi.
Binafsha bo'yoq nima uchun bunchalik qimmat edi?
Rim davrida Tyrian purple oddiy rang emas edi. Bu boylik va kuch ramzi bo'lgan. Bir gramm bo'yoq uchun 12 000 ta maxsus dengiz chig'anoqlarini maydalash kerak edi. Shuning uchun bu bo'yoq oltindan ham uch barobar qimmat turardi.
Bo'yoq asosan O'rta yer dengizidagi maxsus chig'anoqdan olinar edi. Ishlab chiqarish jarayoni juda qiyin va mehnat talab qilardi. Shuning uchun faqat imperatorlar va eng boy odamlar bunday rangdagi kiyim kiyishlari mumkin edi.
Gips qanday qilib saqlab qo'ydi?
Yorkda o'liklarni ko'mayotib, ularning ustiga suyuq gips quyilgan. Gips qotganda, u hamma narsani ichida muhrlab qo'ygan. Bu tabiiy vaqt kapsulasi kabi ishlagan. Shuning uchun kiyim va bo'yoqlar 1700 yil davomida saqlanib qolgan.
Olimlar bu qobiqni maxsus laboratoriya asboblari bilan tekshirib, bo'yoqning izlarini topishdi.
Bu topilma nimani bildiradi?
Avvalroq tarixchilar, Rimda go'daklar o'lganida ota-onalar ko'p qayg'urmagan deb o'ylashardi. Chunki o'sha vaqtda chaqaloqlarning o'limi juda ko'p bo'lgan. Lekin bu qabrdan topilgan hashamatli kiyimlar boshqa narsani ko'rsatadi.
Ota-onalar farzandini eng qimmat material bilan o'rab, oltin ip bilan bezagan. Bu ularning qayg'usi va hurmatini ko'rsatadi. Ular faqat bitta narsa — farzandining xotirasini eng yaxshi usul bilan saqlashni xohlagan.
Keyingi izlanishlar
Bu topilma York muzeylarining to'plamlarida "Seeing the Dead" tadqiqot loyihasi doirasida topilgan. Endi olimlar boshqa gips qobiqlarini ham tekshirishni rejalashtirishdilar. Bu topilmalar Rim Britaniyasida boy odamlarning hayotini bizga yangi ko'rinishdan ko'rsatadi.
Oxirgi fikr
Har qanday davrda farzand yo'qotish og'irdir. 1700 yil avvalgi ota-onalar ham shu og'irlikni his qilgan va ularda mavjud bo'lgan hashamatli materialdan foydalangan. Bu topilma bizga odamlarning qayg'u va hurmati haqida muhim dars beradi.