Salom! Bugun sizlar bilan juda qiziqarli va biroz sirli mavzuda bo'lishamiz. Gap Terracotta armiyasi — ya'ni Qin imperatorining mashhur loydan yasalgan askarlari haqida ketmoqda.
Ko'pchilik bu ulkan armiyani faqat kuchli erkaklar qurgan deb o'ylaydi. Lekin yangi tadqiqotlar buni butunlay o'zgartirib yubordi.
Barmoq izlaridagi sirlar
Arxeolog Xiaoxi Li va uning jamoasi askarlarning yuziga yoki zirhlariga emas, balki loydagi barmoq izlariga e'tibor qaratishdi.
Loya hali nam va yumshoq bo'lganida, ustalar uni shakllantirish uchun barmoqlari bilan bosishgan. Keyin esa loy kuylangandan so'ng, o'sha izlar vaqt ichida "muzlab" qolgan. Olimlar raqamli texnologiyalar yordamida shu izlarni yuqori aniqlikda o'rganib chiqishdi.
Natija esa kutilmagan bo'ldi: Bu ishni faqat erkaklar bajarmagan!
Oilaviy "ish jarayoni"
Tadqiqotlar natijasida barmoq izlarining taqsimoti quyidagicha ekanligi ma'lum bo'ldi:
- 45% — kattalar (erkaklar);
- 33% — ayollar;
- 22% — 15 yoshgacha bo'lgan bolalar.
Tasavvur qiling, bu shunchaki og'ir ish joyi emas, balki butun bir jamiyatning mehnati bo'lgan. Ustalar o'z qizlari yoki kichik shogirdlari bilan birga ishlashgan. Bu tarixiy manzara endi ancha "jonli" va insoniy ko'rinadi.
Qanday qilib barmoq izidan yoshni bilish mumkin?
"Loya ustidagi izdan odamning yoshini qanday ajratish mumkin?" deb o'ylash qiyoga ega emas.
Buning siri barmoq chizig'lari orasidagi masofada. Inson o'sgan sari barmoq chizig'lari bir-biridan uzoqlashib boradi. Olimlar shu masofani o'lchash orqali ishchilarning yoshini aniqlashgan. Garchi loy quriganida biroz qisqarib, izlarni buzib qo'ygan bo'lsa-da, natijalar juda aniq chiqdi.
Nima uchun bu muhim?
Bu shunchaki qiziq fakt emas. Bu kashfiyot qadimgi texnologiya va jamiyat qanchalik murakkab bo'lganini ko'rsatadi. 2200 yil avval ham katta ishlab chiqarish jarayoni juda tizimli va turli yoshdagi odamlar ishtirokida amalga oshirilgan.
Tarix hali bizga ko'p sirlarni ochishi kerak. Har safar bir narsani bilganimizda, yer ostidan yangi va hayratlanarli yangiliklar chiqib keladi.