Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Qadimgi Xitoy guqur oshiqlarida hayratlanarli kashfiyot

Qadimgi Xitoy guqur oshiqlarida hayratlanarli kashfiyot

2026-08-24T09:35:07.570934+00:00

Qon bilan chizilgan buyuk asarlar

Keling, o'tirib oling — bu haqda eshitganingizda allaqachon hayron bo'lasiz.

Olimlar dunyodagi eng chidamli qadimiy rock san'ati asarlaridan biri qon bilan chizilganligini aniqlashdi.

Lekin birdan qurbonlik marosimlari haqida o'ylab qolishingizga hojat yo'q. Bunga bog'liq voqealar aslida bunchalik qo'rqinchli emas.

Tilla kabi saqlangan rasmlar

Xitoyning janubiy qismidagi Zoyjiang daryosi vodiysida katta ohaktosh qoyalar mavjud. Ularda qizil rangda chizilgan rasmlar bor — 2000 yildan ortiq vaqt o'tganiga qaramay, ranglar hali ham yorqin va ta'sirli.

Buning o'zi allaqachon ajablanarli, to'g'rimi? Lekin yana bir bor o'ylab ko'ring: bu hudud tropik iqlim zonasida joylashgan.issiq, nam va kuchli yomg'irli mavsumlar bu yerda pigmentlarni tezda buzib tashlaydi. Shunga qaramay, bu rasmlarbugungi kunda ham yangi kabi ko'rinadi.

Qanday qilib? Bu savol olimlarni uzoq vaqtdan beri bezovta qilib kelgan.

Olimlarning kashfiyoti

Shandong universiteti kimyogari Meng Wu bu sirni aniqlashga qaror qildi. U qoyalardan tushgan kichik bo'laklarni olib, puxta kimyoviy tahlil o'tkazdi.

Natija hayratlanarli edi.

Qizil pigment temirga boy loyqa — aslida nano-hematit. Lekin muhim qismi bog'lovchi moddada edi. U ohak va qondan tashkil topgan edi.

Ha, aynan odam qonidan.

Yana bir bor o'ylab ko'ring

Endi siz "Bu qandaydir qora sehr bo'lishi kerak" deb o'ylashingiz mumkin. Aslida esa aksincha.

Luoyue qabilasi — bu hududda yashagan qadimiy ovchilar va yig'avchilar. Ular matriarxal jamiyatda yashagan — ya'ni oila ildizi onadan hisoblangan.

Rasmlarni diqqat bilan ko'rib chiqsangiz, homilador ayollar va tug'ilish sahnalarini ko'rasiz.

Wu ning taxminiga ko'ra, qon — hayz yoki tug'ishdan olingan bo'lishi mumkin.

Buni his qilyapsizmi? Qadimiy odamlar hayot, tug'ilish va ayollik bilan bog'liq narsani o'z muqaddas san'atlariga bog'lovchi modda sifatida ishlatgan.

Bu qo'rqinchli emas — bu she'riyat.

Qanday ishlaydi

Ilm-fan bu yerda qiziqarli rol o'ynaydi.

Luoyue odamlari ohak, kaltsiy fosfat va qonni aralashtirib, bo'yoq tayyorlagan. Keyin bu aralashmani ohaktosh qoyalarga surishgan. Qizil pigment ustiga qo'yilgan.

Havo bilan reaksiyaga kirishib, kalsiy karbonat hosil bo'lgan. Ammo qon oqsillari buni zich kristall tuzilmasga aylantirgan — natijada pigment qoyaga butunlay yopishib ketgan.

Qon oqsillari kichik mehnatkashlar kabi har bir qizil zarrachani qalqon bilan o'raydi va qoyaga payvandlaydi.

Yana bir qiziq tomon: katta maydonni bo'yash uchun ko'p qon kerak emas. Uncha ko'p bo'lmagan miqdor keng qoya yuzasini qoplaydi.

Bu bizga nima deydi

Wu aytishicha, bunday uzoq umr ko'radigan qadimiy san'at yaratish — mehnat emas, balki texnika ish edi.

Boshqacha qilib aytganda, bu odamlar loyqa qilib devorlarni bo'yamagan. Ular muhandislar bo'lgan — murakkab kimyoviy jarayonlarni tushungan va qo'llagan.

Va qonni tanlaganlari haqida o'ylab ko'ring. Bu tasodifiy tanlov emas. Bu san'at, hayot va muqaddas narsalar haqidagi chuqur tushunchadan dalolat.

Xulosa

Keyingi marta bu qadimiy xitoy rasmlarini ko'rsangiz — minglab yillar o'tganiga qaramay, hali ham porloq va ta'sirli — esda tutingki, bu yerda qon, ter va qadimiy zakovat bor.

Ammo kutganingizdek qon emas.

#ancient art #archaeology #china #rock paintings #science history #chemistry #anthropology