Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Qadimiy bilimlarni qutqarish uchun skrollarni ataylab yondirgan olimlarning bebaho kashfiyoti

Qadimiy bilimlarni qutqarish uchun skrollarni ataylab yondirgan olimlarning bebaho kashfiyoti

2026-09-26T21:24:03.087104+00:00

Vaqt Esirga Olgan Qog'ozlar

To'g'risi, bu tadqiqot haqida eshitganimda ikki marta o'qishim kerak bo'ldi. Nimaga ishonmayotganimni tushunolmadim.

Olimlar bemalol papirus qog'ozlarini kuydirishdi. An'anaviy misrlik usullar bilan tayyorlangan, o'smirlar qamish qalamlarda yozgan, rulon qilib mahkamlagan va pechda yondirib kul qilishgan.

Va buning ortida juda aqlli reja bor edi.

Nega Bunchalik Qo'rqinchli Tajriba?

Bir tasavvur qiling. 2000 yil oldin, Itsiya, Erkulaneym shahrida turibsiz. Vesuviy vulqoni otilmoqda. Bir necha soat ichida butun shahar kul ostida qoladi. Lekin ko'pchilik bilmaydi - kul faqat bino va jasadlarni emas, balki butun kutubxonani saqlab qoldi.

Taxminan 1800 ta papirus svitok. Ular takrorlashmalar emas - asl asarlar, zamonaviy fikrxo'rligining birinchi qo'l mevalari.

Muammo shundaki, ularni o'qib bo'lmaydi. Svitoklar shunchalik mo'rtki, ochishga urinish ularni faqat kul vachangacha parchalatadi. Asrlar davomida olimlar shu xazinalarning bir qismini ham o'qiy olmadilar.

Kutilmagan G'oya

Berkeley SETI markazidan Douglas Saylor va uning jamoasi boshqacha yondashdi. Ularning kashfiyoti? Muammo svitokning o'zida emas - siyohda bo'lishi mumkin.

Qadimgi siyohlar bir xil emas edi. Ba'zilari uglerod asosida, ba'zilari esa qo'rg'oshin bilan tayyorlangan. Mana shu yerda qiziq joy: qo'rg'oshin rentgen nurlarini uglerod papirusdan ko'ra kuchliroq yutadi.

Ularning rejasI oddiy edi: agar karbonlangan svitoklarni rentgen bilan skaner qilsak, qo'rg'oshinli siyoh "yonadi" - qora fon ustida oq rangda ko'rinadi. Kompyuter svitokni umuman buzmastdan virtual tarzda ochib o'qiy oladi.

G'oyani Sinab Ko'rish

Seiler tasdiqlash uchun g'alati tajriba o'tkazdi. Yaponiyadan haqiqiy misr papirusi va lampacha qora siyohi oldi. O'smirlarni yollab, ulardan "Yulduzlar jangi", Injil va "Chetki chegaralar" serialidan matnlar yozdirdi.

Keyin yondirish boshlandi.

Papirusni rulon qilib idishga joylashtirdi, yuqori haroratli pechda to'liq karbonizatsiya qildi - 2000 yil oldin Vesuviy otilganda bo'lganidek.

Natija hayratlanarli edi. Siyohdagi ozgina qo'rg'oshin 25 barobar kuchliroq signal berdi. Matn skanerda deyarli "sakrab chiqdi".

Bu Nimaga Kerak?

Bir soniyaga o'ylab ko'ring.

Qadimgi davrdan deyarli hamma narsa yo'qolgan. Urushlar, yong'inlar, chirish - bularning barchasi antik adabiyotning aksariyatini yo'q qildi. Qadimiy Gretsiya va Rimdan bizgacha yetganlar - bu huddi barcha yozilganlarning kichik bir qismi.

Ammo Erkulaneum svitoklari - bu yo'qolgan deb hisoblangan asarlar.

Berkeley arxeologiya talabasi Leah Packard-Gramsning aytishicha, "Stavkalar yunon adabiyoti tarixida eng yuqori darajada."

Bosim yo'q, albatta.

Amaliy Yo'l

Bu yondashuv qiziq tomoni - nazariy emas, amaliy.

Tadqiqotchilar arzon qo'l rentgen skanerlar ham qo'rg'oshinli siyohni aniqlashini topishdi. Ya'ni kutubxona xodimlari butun kolleksiyani saralab, qaysi svitoklarda o'qiladigan matn bo'lishi mumkinligini oldindan bilishlari mumkin.

Bu - qadimgi adabiyot uchun tibbiy triage tizimi.

Jamoa endi Erkulaneum kolleksiyasi bilan ishlayotgan olimlarni sistematik ravishda qo'rg'oshinli siyohni tekshirishga chaqirmoqda. Agar 1800 svitokdan bir nechtasida qo'rg'oshin bo'lsa, biz 2000 yildan beri o'qilmagan asarlarni tiklash imkoniyatiga ega bo'lamiz.

Nimalarni Topishimiz Mumin?

Fizik ravishda ochilgan svitoklardan asosan Filodemus - vulqon otilishidan bir asr oldin Erkulaneumda yashagan epikureysh faylasufning asarlari o'qilgan. Ular olimlar uchun allaqachon qimmatli.

Ammo yuzlab svitoklar hali o'qilmayapti - Itsiya, Fransiya va Angliyadagi kolleksiyalarda turibdi. Ularning ichida butunlay noma'lum asarlar bo'lishi mumkin. Yo'qolgan faylasuf suhbatlar. Ilmiy risolalar. She'rlar. Tarix.

Va endi, olov bilan tajriba qilishga rozi bo'lgan olimlar tufayli, biz bu ovozlarni qayta eshitishimiz mumkin.


Ba'zan o'tmishni saqlashning eng yaxshi usuli - uning qanday yo'qolganini tushunishdir. Bu holatda - nazorat ostida shu yo'q qilinishni takrorlab, olimlar biz o'qiy olmaymiz deb o'ylagan so'zlarni qaytarib berishlari mumkin.

Sizga nima deb o'ylaysiz? Men buni butunlay ajoyib deb hisoblayman.

Manba: ScienceDaily

#archaeology #ancient history #science discovery #herculaneum #ancient manuscripts