364 Kunlik Kalendar: Mukammallik Uning O'zi Uchun Yetarli Emas

Sizga bir sirni aytaman — men kalendarlarni juda yoqtiraman. Ro'yxatga olishni, hamma narsa o'z joyida bo'lishini yaxshi ko'raman. Shunday ekan, Dead Sea Scrolls (Dengiz Qo'riqidagi Qadammiqlar) va 2000 yillik kalendar siri haqida eshitganimda, darhol chuqurroq qazishga kirishdim. Va nima deb o'ylaysiz? Ajoyib bir voqea topdim.

364 Kunlik Kalendar — Bu Qanday Işlaydi?

Tasavvur qiling: miloddan avvalgi ikkinchi asr. Bir guruh Yahudiy olimlar Qumranda yashaydi va o'zlarining diniy ta'limotlarini yozib qoladilar. Bu yozuvlar keyinchalik 20-asrning eng muhim arxeologik kashfiyotlaridan biri — Dead Sea Scrollsga aylanadi.

Va shu yozuvlar orasida o'ziga xos vaqt hisoblash usuli bor.

Ular kalendari aniq 364 kun edi. Osmon qolgan, yer qolgan — aniq shunday.

Siz: "Xo'sh, bizning yilimiz 365 kun, nima unday?" deb o'ylashingiz mumkin. Lekin 364 sonining zo'r tomoni bor — bu son 7 ga qoldiqsiz bo'linadi. Ya'ni har yili 52 ta to'liq hafta bo'ladi.

Bu nimani anglatadi? Har bir bayram har doim haftaning bir xil kuniga to'g'ri keladi. Pasxa qachonligini qidirishga hojat yo'q. U o'zi biladi.

Qumran jamoasi uchun bu shunchach qulaylik emasdi. Ular bu mukammal, o'zgarmas tuzilmaning Odamning vaqt uchun belgilagan الأصلي dizayni aks ettiradi, deb ishonardi. Qiziq, shunday emasmi?

Mukammallikning Yashirin Muammosi

Mana endi voqea qiziq bo'la boshlaydi — "qiziq" deganda "amalda foydalanib bo'lmaydigan darajada dahshatli"ni nazarda tutaman.

Haqiqiy astronomik yil taxminan 365,25 kun davom etadi. 1,25 kunlik farq katta emasdek tuyuladi. Lekin muammo shundaki, kichik xatolar to'planib boraveradi.

Bir daqiqa har kuni orqada qoladigan soatni tasavvur qiling. Bir haftada — atigi yetti daqiqa. Bir oyda — yarim soat. Bir yilda — deyarli olti soat. Besh yildan keyin esa quyosh porlayotganda soat o'ngli tunda deb o'ylaydi.

Kalendarlar bilan ham shunday.

Tel Aviv universitetidan Eshbal Ratson professori yaqinda tadqiqot e'lon qildi. Uning fikricha, Qumran kalendari ham shu muammoga duch kelgan. Yigirma yil davomida ishlatilsa, bayramlar o'z mavsumidan deyarli bir oy siljib ketardi.

Tasavvur qiling-a, yig'im terim bayramini qishning o'rtasida nishonlaysiz — chunki kalendaringiz 20 yil davomida haqiqiy vaqtdan uzoqlashib ketgan.

Qishloq xo'jaligi va mavsumiy tsiklga bog'liq diniy marosimlari bor jamoa uchun bu jiddiy muammo edi.

Undan Foydalanganmi?

Bu savol yillar davomida olimlarni qiynab kelgan: Qumran секта haqiqatan ham shu kalendarni qo'llaganmi yoki bu faqat nazariy g'oya — ma'naviy tushunchami?

Professor Ratson juda qiziq taklif bildiradi: ehtimol, ikkalasi ham bir vaqtning o'zida bo'lgan.

Uning tadqiqoti shuni ko'rsatadiki, Qumran jamoasi dastlabki davrda 364 kunlik kalendarni ishlatgan. Va mana bu yerda siyosiy sabab bor: kalendar bo'yicha kelishmovchilik ularning asosiy Yahudiylikdan ajralishiga sabab bo'lishi mumkin.

Yerusalidagi diniy amaldorlar boshqa kalendar tizimini qo'llardi — oyning fazalari va quyoshning holatini hisobga oladigan tizimni. Qumranlar buni rad etdi. Ular Xudo qanday yaratilgan bo'lsa, muqaddas sanalar ham shunday belgilanganini, insonlar esa ularni o'zgartirishga haqli emasligini ishonardi.

364 kunlik kalendarni ishlatib, ular aslida shunday deyayotgan edi: Sizning muqaddas vaqtni belgilash huquqingizni tan olmaymiz.

Bunday nizo jamoalar orasida jiddiy yoriqlar paydo qiladi.

Nima O'zgardi?

Professor Ratsonning rekonstruktsiyasiga ko'ra, ikkita narsa Qumran jamoasini o'z mukammal kalendaridan voz kechishga majbur qildi:

Birinchidan, siljish ochiq ko'rina boshlandi. O'nlab yillar davomida ishlatilganda, bayramlar bilan haqiqiy mavsumlar orasidagi farq显 obvious bo'lib qoladi. Qachon gullar ochilishini va mevalar pishishini bilmaydigan kalendar qishloq xo'jaligi bilan bog'liq diniy marosimlar uchun foydasiz.

Ikkinchidan, siyosat o'zgardi. Hasmonean sulolasi bilan munosabatlar yaxshilandi, ayniqsa Aleksandr Yanneyning davrida. U Qumran сектанинг diniy amaliyotlarini qo'llab-quvvatlagan, bu esa alohida kalendar orqali o'z identifikatsiyasini saqlash zaruratini kamaytirgan.

Bu идеология purity практическая realьnost bilan to'qnashganda nima bo'lishi mumkinligining ajoyib misoli.

Men Uchun Eng Qiziqarli Tomoni

Mening fikrimcha, bu voqea ideal va amaliyot o'rtasidagi ziddiyat haqida abadiy saboq beradi.

Qumran kalendari haqiqatan ham go'zal edi — matematik jihatdan mukammal, ma'naviy mazmunli va chuqur ramziy. U muqaddas vaqt haqidagi tushunchani o'z ilohiy tartiblariga moslashtirardi. Lekin koinot bizning mukammal tizimlarimizni.e'etibor qilmaydi. Yer Quyosh atrofida 365,25 kunda aylanadi — kalendarlar xohlasin yoki xohlamasink.

Bu deyarli she'riyat — jamoa asosiy Yahudiylikdan kalendar nizolari tufayli ajralib chiqadi, ammo astronomik siljishning qattiq haqiqati uni sekinlik bilan amaliyotga qaytaradi.

Professor Ratsonning tadqiqoti shuni ko'rsatadiki, qadammiqlar aniq dalil bermaydi — Qumran jamoasi to'liq foydalanganmi yoki to'liq tark etganmi. Buning o'rniga, dalillar boshqacha insoniy hikoyani ko'rsatadi: ular identifikatsiya uchun muhim bo'lgan paytda foydalangan va haqiqat amaliy bo'lmaganda o'zgartirgan.

Ehtimol, haqiqiy saboq shunday — hatto qadimiy jamoalar ham o'z ideallarini dunyo qanday ekanligi bilan muvozanatlashtirishga majbur bo'lgan.

Manba: ScienceDaily