Hujayralar qarishni "keyinroq"ga surib qo'yishdi
Mount Sinai olimlari ajoyib ish qildilar: qarigan qon ildiz hujayralarini yoshdek qayta tikladilar. Bu hujayralar endi avvalgidek ta'mirlash va yangilanish qobiliyatiga ega bo'ldi. Ilmiy fantastika emas, haqiqat.
Bu yutuq hujayra ichidagi lizosomalar deb atalgan kichik tuzilmalarga bog'liq. Ular hujayraning chiqindilarni tozalovchi xizmatchilari – chiqindilarni parchalaydi, moddalarni qayta ishlatadi.
Qarishda nima buziladi?
Yoshlikda lizosomalar muvozanatda ishlaydi. Lekin qarishda ular haddan tashqari faol bo'lib, o'ta kislotalashadi va charchab qoladi. Qon ildiz hujayralarida bu sodir bo'lsa, immunitet zaiflashadi. Qon hujayralarini yangilash qiyinlashadi. Eng xavfi – saraton xavfi oshadi, bu klonal gematopoez deb ataladi.
Muammoni qanday hal qildilar?
Olimlar vakvolar ATPaza inhibitori degan dori ishlatdilar. Bu vosita ortiqcha faol lizosomalarni tinchlantiradi. Sichqonlarda sinab ko'rdilar: qarigan hujayralar yoshdek harakat qila boshladi. Qon hosil qilish 8 baravardan ko'proq oshdi. Yallig'lanish kamaydi, mitoxondriylar (hujayra energiya stansiyalari) yaxshilandi.
Nega muhim?
Bu tadqiqot qarishni to'xtatib bo'lmasini ko'rsatmaydi – uni orqaga qaytarish mumkin. Keksalar uchun:
- Immunitet mustahkamlanadi, kasalliklar bilan yaxshi kurashadi
- Qon aylanishi sog'lomroq bo'ladi
- Saraton xavfi kamayadi
- Kasallikdan tez tiklanish
Rahbar Saghi Gaffari dedi: "Qarigan qon ildiz hujayralari yosh holatga qaytishi mumkin". Bu umidvorlik emas, haqiqiy imkoniyat.
Kamchiliklar nima?
Hali sichqonlarda sinov. Insonlarda murakkabroq. Lekin laboratoriyada hujayralarni ajratib, davolab qaytarish usuli 8 baravar natija berdi – kelajakda klinikada qo'llanilishi mumkin.
Oldinga
Bu kashfiyot falsafani o'zgartiradi: qarish pastga tushish emas, uni tuzatish mumkin. Qon ildiz hujayralari uchun, lekin boshqa hujayralarga – asab, mushak, miya – ham tatbiq bo'lishi mumkin. Bu ehtiyotkor ilmiy ish, ammo qarishni butunlay o'zgartirishi mumkin. Ajoyib!