Koinotning kutilmagan o'yini

Ba'zida shunday hodisalar bo'ladi ki, ko'z oldingizga ishonmaysiz. Astronomlar yaqinda kosmosdagi portlashni kuzatdilar. Bu portlash odatdagidek o'tmadi – qoidalarni buzdi.

O'nlab yillar davomida olimlar gama-nurlari portlashlarini o'rganishadi. Bu ulkan yulduzlar qora tuynukga aylanganda yuz beradi. Ular tez va kuchli bo'ladi. Bir lahzada o'tib ketadi.

Lekin GRB 250702B boshqacha bo'ldi.

Soatlab davom etgan portlash

Bu hodisa soatlab davom etdi. Odatdagi portlashlar daqiqalarda tugaydi. Avvalgi rekord uch soatu yarim edi. Bu esa undan ikki baravar uzunroq. Asosiy portlashdan bir kun oldin rentgen nurlari sezildi.

Rutgers olimi Huei Sears shunday dedi: "Bu hodisa tushuntirish qiyin xususiyatlarga ega". To'g'ri aytgan.

Dunyo bo'ylab kuzatuvlar

Bitta teleskop yetmadi. Butun jamoa ishga tushdi. Xitoyning Eynshteyn Probe, NASAning Fermi, Contact filmidagi Very Large Array va Jeyms Uebb teleskoplari ishladi. Gama-nurlari, rentgen, infraqizil va radio signallar yig'ildi.

Har biri boshqa burchakdan ko'rdi. Birgalikda to'liq rasm hosil bo'ldi.

Nima sodir bo'lgan?

Hali aniq javob yo'q. Ehtimollar bor. Oddiy portlashning haddan tashqari kuchlisi bo'lishi mumkin. Yoki supermassiv qora tuynuk yulduzni yirtib tashlagandir.

Yana bir taxmin: kichik qora tuynuk geliy yulduzini ichidan yegan bo'lishi mumkin. Bu uzun davom etishini izohlaydi.

Sears aytdi: "Tadqiqotlar turli xil va ba'zan ziddiyatli. Hali boshlanish bosqichidamiz".

8 milliard yil oldingi galaktika

Xabbl teleskopi bilan qarashganda g'alati galaktika ko'rindi. Ikki galaktika birlashayotgandek yoki chang bo'lib bo'lingandek.

Uebb ko'rsatdi: bitta ulkan galaktika. Unda kuchli chang yo'li bor. U 8 milliard yorug'lik yili uzoqda. Koinot 5,5 milliard yoshida edi. Yer hali paydo bo'lmagan edi.

Searsning kuzatuvlari rasmni aniqlashtirdi. Lekin portlash qoldiqlari zaif – ko'rinmayapti.

Xulosasi: Bilmaslik ham qiziq

Ilmning go'zalligi shunda: ba'zida sirga duch kelamiz. Bu yangi kashfiyot imkonini beradi.

GRB 250702B 50 yildagi eng noyob hodisa. Sears: "Yulduz va qora tuynuklar evolyutsiyasining chegaralarini o'rganish imkoniyati. Balki yangi narsa kashf etamiz".

Koinot sir berdi. Astronomlar uni ochishga tayyor. Men ham kutaman.