Ichak va miya: ADHD bilan bog'liq kashfiyot
Keling, sizga bir narsa aytay — inson tanasi haqida ko'p narsa bilasiz, lekin ichaklar haqida o'ylab ko'rganmisiz? Qo'rquv yoki jur'at sitomegalar — bu hislar ichakdan keladi, deb eshitganmisiz? Mana shunday.
Yaqinda meni bir tadqiqot hayratda qoldirdi. University of Warwick olimlari 23 ta turli tadqiqotdan 1,9 million kishi ma'lumotlarini o'rgandilar. Natija? ADHD bilan yashovchi odamlar oshqozon-ichak muammolari bilan ancha ko'p uchraydigan ekan.
Raqamlar o'zingiz uchun gapirsin
Mana nega bu muammo jiddiy:
- Umuman olganda, ichak belgilari 50 foiz ko'proq uchraydi
- Qabziyat? Deyarli ikki barobar
- Span (IBS)? 58 foiz yuqori
- Eng og'iri — enkoprezis (ichakni nazorat qila olmaslik) 4 barobar ko'proq
Bu tasodif emas. Bu qonuniyat.
Nima sabab bo'lishi mumkin?
Olimlar hali aniq javob topa olishmagan, lekin bir nechta nazariyalar bor:
Ovqatlanish odatlari. ADHD bo'lgan odamlar ovqatlanish vaqtini unutadi, tez-tez noto'g'ri tanlov qiladi yoki haddan tashqari ko'p yeydi. Vaqt o'tishi bilan bular ichak faoliyatini buzadi.
Dorilar ta'siri. Ko'p ADHD davolari qabziyat qilishga olib keladi. Bu noqulay, lekin haqiqiy muammo.
Eng qiziq — ichak-miyaning o'zaro aloqasi. Ichak va miya vagus asabi orqali doimiy muloqotda. Ilmiy tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, ADHD bo'lgan odamlarda ichakdagi bakteriyalar boshqacha bo'ladi. Shu mayda organizmlar kayfiyat va diqqatni boshqarishimizga ta'sir qilishi mumkin.
Bu nimani anglatadi?
Ko'p vrachlar faqat ADHDning asosiy belgilariga e'tibor qaratadi — diqqat qilolmaslik, impulsivlik. Ularga ichak muammolari eslay qoladi.
Lekin agar sizda doimiy ichak muammolari bo'lsa, bu umumiy hayotingizga, ruhiy holatingizga va hatto boshqa narsalarga diqqat qilish qobiliyatingizga ta'sir qiladi.
Nima qilish kerak?
Agar sizda ADHD bor — ichak salomatligiga e'tibor bering. Doktoringizga ayting.
Agar farzandingizda ADHD bor — u qorin og'rig'i haqida gapiryaptimi? Bolalar ko'pincha bu haqda gapirmaydi.
Murakkab ichak muammolari uchun — gastroenterolog yoki dietologga murojaat qiling.
Xulosa
Bu tadqiqot bog'liqlikni ko'rsatadi, sababni emas. Ya'ni ADHD ichak muammolarini keltirib chiqaradi, degani emas.
Lekin naqadar kuchli qonuniyat — bu e'tiborsiz qoldirib bo'lmaydi.
Kelayotgan yillar ichak va miya o'rtasidagi muloqotni tushunishimizni chuqurlashtiradi. Balki kelajakda ichak salomatligi ADHD davolashning bir qismi bo'lar?
Manba: ScienceDaily