Chenanglab qolgan non kelajakni yoritishi mumkin (Bu siz o'ylagandan ham g'alati)
Hammamiz buni boshdan kechirganmiz: non sotib olamiz, ammo hafta oxirida yarmi qotib, qo'p bo'lib qoladi. Axlatga tashlab ketamiz. Lekin bu non bo'laklari bir kun kelib dunyoni elektr bilan ta'minlasa-chi?
Ilmiy fantastika emas, Edinburg universiteti olimlari buni amalga oshirdi. Bu yangilik meni hayratda qoldirdi.
Noma'lum muammo: vodorod qo'shish jarayoni
Avval vodorod qo'shish haqida gaplashaylik. Bu jarayon hamma joyda: plastmassa, dori-darmon, kosmetika yasashda ishlatiladi. Ovqat yorliqlarida "qisman vodorodlangan yog'" deb yozilganini ko'rganmiz – bu shu.
Muammo shundaki, an'anaviy usul qazilma yoqilg'isiga bog'liq. Juda ko'p yoqilg'i sarflanadi. Ishlab chiqarish uchun zarur, ammo atrof-muhitga zarar. Chiqish yo'qdek tuyuladi.
Non yeydigan bakteriyalar keladi
Endi eng qiziq qismi. Olmiy shuni payqadilar: E.coli bakteriyalari kislorodsiz organik moddani yeb, vodorod gazi chiqaradi. Bu ularning tabiiy ishi, xuddi biz ovqatlanishimizdek.
Stiven Uolles jamoasi: "Nega ularga non bermaymiz?" deb o'yladi. Oddiy non bo'laklarini berdi.
Ishladi! Gen muhandisligi qilinmagan oddiy bakteriyalarga non, maxsus katalizator va kislorod yo'qligini qo'shdilar. Bakteriyalar nonni yeb, vodorod ishlab chiqardi – kichik zavodlardek.
Kichik o'zgartirishlar bilan ishlab chiqarish ikki baravar ko'paydi.
Nega muhim? Faqat shov-shuv emas
Bakteriya va non – zo'r, ammo raqamlar asosiy. An'anaviy usulga qaraganda, bu usul karbon chiqindisini kamaytiradi – hatto manfiy ko'rsatkich beradi. Atmosferadagi karbonni kamaytiradi.
Axlatga tashlanadigan non ishlatilsa, emissiya keskin tushadi. Iqlim o'zgarishini nafaqat sekinlashtiradi, balki orqaga buradi. Tadqiqot shuni ko'rsatadi.
Haqiqiy hayotda qo'llanilishi
Bu laboratoriya tajribasi emas. Kengaytirilsa, ko'p sohalarni o'zgartiradi:
- Plastmassa va polimerlar (telefon qopqog'i, mashina qismlari)
- Dori va farmatsevtika (sintozda zarur)
- Oziq-ovqat (yog'larni mustahkamlash)
- Kosmetika (shaxsiy parvarish vositalari)
Vodorod qo'shish ishlatadigan barcha sanoat o'tishi mumkin.
Haqiqatni tan olish
Halol aytaman: bu dastlabki bosqich. Ertaga olimlar noningizni olib ketmaydi. Laboratoriyadan zavodga o'tkazish qiyin.
Ammo dalillar mustahkam: bakteriyalar ishlaydi, non ishlaydi, emissiya haqiqiy. Nodir materiallar kerak emas, axlatdan foydalaniladi.
Kengroq ko'rinish
Bu tadqiqot ishlab chiqarishni o'zgartirish tendentsiyasining bir qismi. Olmlar endi faqat energiya qidirmaydi – axlatdan nima yasash mumkin, deb so'raydi.
Qahva qoldig'idan bioyoqilg'i, plastikdan vanil mazori yasash kabi. Non-vodorod esa ishlab chiqarish asosini almashtirishi mumkin.
Ba'zan eng katta muammoning yechimi oshxonada, non qutisida yotibdi.
Manba: https://www.popularmechanics.com/science/energy/a70941788/bread-hydrogen-fuel