İnsansız Savaş: Kim Önde, Ama Hangisini İstiyoruz?

Zamanında yapay zekanın işleri alacağından endişeleniyorduk. Şimdi sıra askerî robotlara geldi. Tabii durum çok daha çabuk ilerliyor, bunu kimse beklememişti.

Düşün: İnsana benzeyen, C-3PO'ya göre değişkense silah taşıyan robotlar. Yüzlerinde sensörler var. Çevrelerini "görebiliyorlar", anında tehditleri değerlendirebiliyorlar ve insan müdahalesi olmadan hedefe ateş edebiliyorlar. Savaşın geleceği işte böyle. Tuhaf ve rahatsız edici bir gelecek bu.

Yarışta Kim Yol Alıyor?

Çin sadece bu robotları geliştirmiyor, seri üretime de geçti. Raporlara göre Çin'in ürettiği robot sayısı dünyanın geri kalanını topla. Evet, sadece askerî alanda değil, her yerde. Fabrikaları, depoları, hepsini düşün. Tek bir yıl içinde 295 bin endüstriyel robot kurdu. Aynı dönemde Amerika 34 bin tane kurabildi.

Teoride Çin'in avantajı büyük. Üretim altyapısı var, tecrübesi var, ölçeği var. Askerî robot üretebiliyor, tıpkı akıllı telefon üretir gibi. Beijing bu yarışta Washington'u geride bırakmış gözüküyor.

Ama Bir Sorun Var

Hikayenin ilginç kısmı buradan başlıyor. Amerika sayı olarak geride kalsa da, Çin'in hiç alamayacağı bir şeyi geliştiriyor sessizce: gerçek savaş deneyimi.

Pentagon zaten iki deneysel robotu Ukrayna'ya keşif görevleri için gönderdi. Bunlar laboratuvar masasında duran kağıt üzerindeki projeler değil. Dünyada şu anda en aktif çatışmanın yaşandığı bölgede, asıl ortamda çalışıyorlar. Her arıza, her başarı, her beklenmedik durum—hepsi bir sonraki kuşağı daha akıllı yapıyor.

Fabrikada üretilemeyen bir avantaj işte bu. Sınav kitaplarının tümünü ezberleyen biriyle 10 bin saat uçuş yapmış bir pilotu kıyaslasan anlar.

Uyumak Kaçırtan Sorun

Beni gerçekten endişelendiren şey burası: bu hiç de hangisinin daha iyi robot yaptığı meselesi değil. Asıl sorun insanı tamamen denklemden çıkarttığımız zaman ne olacağıdır.

Harvard nörobilimdçisi Kanaka Rajan, gerçekten ürpertici noktaları gündeme getiriyor. Savaştan insanî maliyeti çıkardığında—liderlerin kendi vatandaşlarını tehlikeye atması gerekmediğinde—savaş başlatmak siyaseten daha kolay hale gelir. Savaş ilan etmek bir video oyunu oynar gibi oluyor, sonucu gerçek: ölen insanlar, yıkılan şehirler.

Bir de sorumluluk meselesi var. Otonom bir silah hata yapıp sivilleri öldürürse, kimi suçlarsın? Yazılımcıyı? Onu konuşlandıran generali? Yapay zekayı mı? İnsan ateş ettiğinde kim yaptı, bellidir. Otonom silahlar söz konusu olunca sorumluluk zinciri karışıp kalıyor.

Asıl Soru

Sorumuz gerçekten şu değil: "Çin Amerika'dan daha hızlı katil robot yapabilir mi?" Başlık böyle olsa da sorun bu değil. Asıl soru: hiç de bu robotları yapmalı mıyız, kim önde olursa olsun?

Çin'in ölçek avantajı var, evet. Üretim kabiliyeti gerçek. Ama bunlar "kazanmak" anlamında değildir. Henüz çözümünü bulamadığımız bir soruna doğru hızla ilerliyorlar sadece.

Ve merak etmeyin, bunu herkes eşit şekilde endişeli görmeliydi.