Bu hafta meni hayratda qoldirgan narsa

Nitrat — bu nitrat, deb o'ylardim. Salatdan olingani yoki hot-dogdan olingani, tanamiz bir xil ishlaradi, deb hisoblayverdim. Lekin Edith Cowan universiteti va Daniya Saraton tadqiqot instituti o'tkazgan yangi tadqiqot menga butunlay boshqacha qarash kerakligini ko'rsatdi.

Qanday tadqiqot o'tkazildi?

Olimlar 54 mинг dan ortiq daniyalik yetişkinlarni 27 yil davomida kuzatdilar. Bu juda uzoq vaqt, to'g'rimi? Bu qadar uzoq muddat ichida odamlarning miyalarida nima sodir bo'lishini kuzatish — bu allaqachon katta ish.

Nima topildi?

Mana bu joy juda qiziq:

• Sabzavotlardan nitrat olgan odamlarda — demensiya xatari pasaydi
• Hayvonot mahsulotlari, qayta ishlangan go'sht yoki ichimlik suvidan nitrat olganlarda — xatar oshib ketdi

Bir xil molekula, ammo butunlay boshqa natija.

Nega bunday bo'ladi?

ECU dan dotsent Yekaterina Bondonno bu jarayonni juda yaxshi tushuntirdi. Sabzavotlarni yeganda siz faqat nitrat olmaysiz — vitaminlar, antioksidantlar va boshqa foydali moddalar ham keladi. Bu moddalar tanaga nitratni foydali birikma — azot oksidiga aylantirishga yordam beradi.

Bu birikma qon aylanishi va miya sog'lig'i uchun muhim.

Eng muhimi shundaki, shu antioksidantlar N-nitrozaminlarning hosil bo'lishini to'xtatadi. Bu moddalar esa — xavfli. Ular saraton qo'zg'atuvchi va miyaga zarar yetkazishi mumkin.

Endi go'sht tomoniga o'tamiz. Go'shtda shunday himoya qiluvchi antioksidantlar yo'q. Bundan tashqari, unda gem temiri kabi moddalar bor — ular shu zararli N-nitrozaminlarning hosil bo'lishini kuchaytirishi mumkin.

Ya'ni bir xil nitrat ispanch yoki sabzavot salatasida miyangizni himoya qiladi, ammo bekon sendvichda — aksincha, zarar yetkazadi.

Suv haqida ajoyib fakt

Bu qism meni chinakam hayratda qoldirdi.

Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, ichimlik suvida nitratga duch kelgan odamlarda — hatto hozirgi xavfsizlik me'yorlaridan juda past darajada ham — demensiya ko'proq uchrar edi.

Gap 5 milligramm nitrat haqida — bir litr suvda. Daniya va Yevropada esa ruxsat etilgan limit 50 mg/litr.

Bu o'n baravar farq!

Olimlar fikricha, muammo hayvonot mahsulotlaridagi kabi — suvda ham himoya qiluvchi antioksidantlar yo'q. Shuning uchun suvdagi nitrat foydali modda o'rniga zararli birikmalarga aylanishi mumkin.

Lekin Bondonno doktor yaxshi ogohlantiradi: "Bu natijalar suv ichmang, degani emas. Individual darajada xatar juda kichik, va suv shakarli ichimliklardan albatta yaxshiroq."

Haq gap. Lekin u shuni ham qo'shimcha qiladi — bu topilmalar qoidalovchi organlarni limitlarni qayta ko'rib chiqishga undashi kerak.

Kunlik hayotda nima qilamiz?

Tadqiqot shuni ko'rsatadi: kuniga bir stakan baby ispanchak yeganda — demensiya xatari past bo'lgan. Bu juda murakkab vazifa emas, to'g'rimi?

Qizil go'sht va qayta ishlangan mahsulotlarni kamaytirish ham — bu tadqiqotdan tashqari ham ko'plab sabablarga ko'ra to'g'ri qaror.

Albatta, bir dona tadqiqot asosida butun ovqatlanishingizni o'zgartirishingiz shart emas. Olimlarning o'zlari ham ehtiyot bo'lib aytdilar — bu kuzatuv tadqiqoti, sabab-oqibat aloqasi emas. Ishtirokchilarning hayotidagi boshqa omillar ham rol o'ynashi mumkin.

Lekin bir narsa aniq: "Ko'proq sabzavot, kamroq qizil go'sht" — bu yanglishmas taklif. Bu tadqiqot esa bizga yana bir sabab beradi, nega bu maslahat oldindan o'ylagandek muhimroq ekanligini tushunamiz.

Katta rasm

Bu yerda eng qiziqarli tomon — oziq-ovqat kontekstda muhim ekanligini ko'ramiz. Bu faqat qaysi moddalar haqida emas — butun paket, kombinatsiyalar, manbalar muhim.

Kimyoviy jihatdan bir xil bo'lsa-da, sabzavotdagi nitrat va sosiskadagi nitrat bir xil ta'sir qilmaydi. Bizning tanamiz murakkab tizim va oziq-ovqat — bu faqat yoqilg'i emas. Ba'zan u davosi, ba'zan esa — uncha yaxshi emas.