Bu hafta beni şaşırtan bir araştırma

Nitratın nitrat olduğunu düşünürdüm, hepsi bu. Salatadan gelsin, sosisli sandviçten gelsin, vücudumuz aynı şekilde işler diye düşünüyordum. Edith Cowan Üniversitesi ve Danimarka Kanser Araştırma Enstitüsü'nden yeni bir çalışma bu varsayımımın tamamen yanlış olabileceğini gösteriyor.

Araştırma 54 binden fazla Danimarkalı yetişkini 27 yıl boyunca takip etmiş. Bu kadar uzun süre insanların beyin sağlığını izlemek gerçekten etkileyici.

Sonuç şu: Sebzelerden aldıkları nitrat artan kişilerde demans riski düşmüş. Ama aynı nitrat hayvansal ürünlerden, işlenmiş etlerden veya içme suyundan geldiğinde risk tam tersi yönde çalışmış.

Peki ne oluyor burada?

ECU'dan Doçent Catherine Bondonno bunu anlaşılır şekilde açıklıyor. Nitratlı sebzeler yediğinizde sadece nitrat almıyorsunuz. Vitaminler, anti oksidanlar ve vücudun o nitratı faydalı bir bileşiğe dönüştürmesine yardımcı olan başka şeyler de alıyorsunuz. Bu bileşik nitrojen monoksit olarak adlandırılıyor ve kan akışı ile beyin sağlığı için kritik öneme sahip.

İşte asıl önemli nokta: bu anti oksidanlar aynı zamanda N-nitrozaminlerin oluşumunu engelliyor. N-nitrozaminler bu hikayenin kötü adamları. Kanserojen ve beyin için potansiyel olarak zararlılar.

Şimdi hayvansal ürünlere geçelim. Et, o koruyucu anti oksidanlardan yoksun. Üstelik hem demir gibi bileşikler içeriyor ki bunlar o zararlı N-nitrozaminlerin oluşumunu artırabilir. Yani ıspanağınızda beyninizi koruyan aynı nitrat, pastırmanızda tam tersi etki yaratıyor.

Su konusu gerçekten endişe verici

Beni en çok şaşırtan kısım bu oldu. Araştırma, içme suyundaki nitrata maruz kalan kişilerin demans oranlarının daha yüksek olduğunu ortaya koymuş. Buradaki ironi şu: bu kişiler mevcut güvenlik sınırlarının çok altında konsantrasyonlarla karşılaşmışlar. Sadece litrede 5 miligram nitrat bile etki göstermiş. Oysa Danimarka ve AB'deki düzenleyici limit 50 miligram per litre.

On kat fark var.

Araştırmacılar sorunun hayvansal ürünlerdeki mekanizmayla benzer olduğunu düşünüyor: su da o koruyucu anti oksidanlardan yoksun. Onlar olmadan, musluğunuzdan gelen nitrat beyin hasarına yol açabilecek bileşikler üretebiliyor.

Şimdi hemen koşup şişelenmiş su almaya başlamadan önce Dr. Bondonno'nun söylediklerine kulak verelim: "Sonuçlarımız insanların su içmeyi bırakması gerektiği anlamına gelmiyor. Bireysel düzeyde risk artışı çok küçük ve şekerli içecekler yerine su içmek sağlığınız için çok daha iyi."

İnsanları sakinleştirmesi yerinde bir hamle. Ama aynı zamanda bu bulguların düzenleyici kurumları o sınırları yeniden değerlendirmeye itmesi gerektiğini de vurguluyor.

Peki günlük hayatta ne yapmalı?

Araştırma şunu öneriyor: günde yaklaşık bir kase bebek ıspanakğı yemek, daha düşük demans riskiyle bağlantılı. Bu çok zor bir şey değil, değil mi?

Kırmızı ve işlenmiş et tüketimini azaltmak? Muhtemelen bu çalışmadan bağımsız olarak da mantıklı bir fikir.

Bakın, tek bir çalışmaya dayanarak tüm beslenme düzeninizi değiştirmenizi söylemiyorum. Araştırmacıların kendisi de dikkatli davranıp bunun gözlemsel bir çalışma olduğunu, nedensellik değil sadece bağlantı bulunduğunu belirtiyor. Katılımcıların yaşamlarındaki başka faktörler de etkili olabilir.

Ama şu var: "Daha çok sebze, daha az kırmızı et" pek de tartışmalı bir öneri sayılmaz. Bu çalışma bu öğüdün neden düşündüğümüzden daha önemli olabileceğine dair yeni bir gerekçe sunuyor.

Beni gerçekten şaşırtan şey daha geniş tablo. Beslenmede bağlamın ne kadar kritik olduğunu öğreniyoruz. Besinler izole halde değil, bütünsel olarak, bir arada, kaynaklarıyla birlikte değerlendirilmeli. Havuçtan gelen bir nitrat molekülü ile sosisli sandviçten gelen bir nitrat molekülü kimyasal olarak aynı olsa da vücudumuz için aynı şeyi ifade etmiyor.

Vücudumuz karmaşık ve yiyecek sadece yakıt değil. Bazen ilaç gibi. Bazen de... evet, ilaç olmayan bir şey.

Kaynak: ScienceDaily