Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Sirli Sabab: Insonlar Nega Kristallarni Millionlab Yillardan Beri To'playdi — Shimpanzelar Bizga Nima O'rgatdi

Sirli Sabab: Insonlar Nega Kristallarni Millionlab Yillardan Beri To'playdi — Shimpanzelar Bizga Nima O'rgatdi

2026-07-18T23:56:54.893238+00:00

Nega odamlar kristallarni yig'adi? Javob million yillik tarixda!

Siz ham shunday odamimi? Ko'chada qiziq tosh ko'rsangiz, uning yoniga bosib, cho'ntagingizga tiqasiz. Men shunday qilaman. Va e'tibor bering — bu odatning ildizi millionlab yil chamasi oldin boshlanadi.

Qadimgi odamlar ham shunday qilgan

Arxeologlar 780,000 yil oldingi Homo qoldiqlari bilan birga kristallar topishgan. Ular qurol emas, asbob emas — shunchaki chiroyli. Hech kim tushuntira olmagan: nega uzoq qadimgi ajdodlarimiz yaltiroq toshlarni yig'ib yurgan?

Toki maymunlarni o'rganishgacha.

Chimpozilar ham kristallarga oshiq ekan

Ispaniyadagi olimlar quyidagini sinab ko'rishdi: ikki guruh shimpanzelarga katta kristallar va oddiy toshlar berishdi.

Natija? Kristallar g'olib chiqdi.

Bir chimpozi — Yvan — kristallni olib, uyqu joyiga olib ketdi. Tadqiqotchilar uni qaytarib olish uchun banan va yogurt taklif qilishdi. Men ham shunday qilardim, to'g'ri.

Ular kristallarni soniyada topadi

Bu yerda qiziqroq joyi bor. Tadqiqotchilar 20 ta oddiy tosh orasiga kichik kvars kristallari yashirishdi.

Chimpozilar ularni soniyalar ichida topdi.

Ular kristallarni ko'z sathiga ko'tarib, ichidan qarab ko'rishdi. Bir chimpozi — Sandi — tosh va kristallarni og'zida tashib, alohida-alohida guruhladi.

Qiziq: shimpanzelar odatda narsalarni og'zida tashimaydi. Sandining kristallarni ajratishi — ularni qadrli deb hisoblaganligini ko'rsatadi.

Bu esa 780,000 yil oldingi odamlarning xulq-atvoridan 职业技术学院 farq qilmaydi.

Kristallarda nima maxsus?

Olimlar xulosa qildi: ikkita xususiyat muhim:

  • Shaffoflik — narsa orqasini ko'rish
  • Geometrik shakl — tekis yuzalar, to'g'ri burchaklar

Tabiatda hamma narsa egrilik — daraxtlar, daryolar, bulutlar. Kristallar esa yagona aniq shakllar. Ular matematik go'zallikka ega.

Bu biz haqimizda nima deydi?

Bu tadqiqot chiroyli bir haqiqatni ochadi: odamlar hammasi qilich-soy asrlab chiroyli narsalarni qadrlagan.

Biz faqat omon qolishga emas, ma'no izlashga ham moyil bo'lganmiz. Qadimgi odamlar million yil davomida foydasiz, shunchaki chiroyli narsalarni to'plagan.

Garcia-Ruiz aytganidek: chimpozilar orasida ham xarakter farqi bor — ba'zilari "Don Quixote", ba'zilari "Sancho".

Xulosa

Kristallarga bo'lgan mehrimiz madaniyat mahsuli emas. Bu genetik xususiyat. Biz va shimpanzelar millionlab yil oldin bir xil ajdoddan ajralganmiz. O'sha paytdan boshlab chiroyli narsalarni sezish foydali bo'lgan.

Keyingi safar kimdir sizni tosh yig'ganingiz uchun kulsa, ayting: bu xulq-atvor million yillik tarixga ega.

Bu g'alati emas. Bu ajdodlardan qolgan odat.


Manba: ScienceDaily

#human evolution #chimpanzees #crystals #archaeology #psychology #science discoveries #nature #anthropology