Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Immunitet hujayralaringiz asablaringizni sirli tarzda davolayapti — olimlar buni qanday qilishini aniqlashdi

Immunitet hujayralaringiz asablaringizni sirli tarzda davolayapti — olimlar buni qanday qilishini aniqlashdi

2026-09-08T21:19:14.160069+00:00

Xullas, Sening Immunitet Tiziming Yarasini Davolashga Yordam Berishi Mumkin Ekan

Mana bu haqda eshitganingizda, siz ham mening kabi hayratda qolasiz.

Salqin tadqiqot

Ko'p yillar davomida olimlar neytrofillarni — bir xil "tozalovchi" deb o'ylar edi. Yarani bor, ular keladi, qoldiqlarni tozalaydi, va tugadi. Shu. Hech qanday murakkab narsa yo'q.

Lekin endi bir guruh tadqiqotchilar bu tushunchani butunlay o'zgartirdi.

TU Dresden va Edinburgh universitetidagi olimlar yangi kashfiyot qilishdi: ba'zi neytrofillar chandiqqa faqat tozalovchi sifatida emas, balki butun immunitet javobini boshqaruvchi sifatida ham ishlaydi.

Bizning "Orkestr Dirijyori"

Bunday misol keltiraylik.

Olimlar zebrafish (mayda baliq) larni o'rgandilar. Bu mayda mavjudotlar orqa miya shikastlanishidan keyin to'liq tiklana oladi. Bizda esa buning iloji yo'q.

Tadqiqotchilar shikast joyga kelgan neytrofillarni kuzatishdi. Va mana nima topdilar: ba'zi neytrofillar IL-4 deb ataladigan modda ishlab chiqaradi.

IL-4 nima?

Bu — immunitet tizimiga "tinchi" deydigan signal. Shu signal yordamida neytrofillar yallig'lanishni kamaytiradi va tiklanish uchun qulay sharoit yaratadi.

Boshqacha qilib aytganda, ular faqat tozalaydigan ishchilar emas. Ular butun davolash "orkestr"ini boshqaradi.

Agar Ular Ishlab Chiqmasa?

Mana bu yerda voqealar ayniqsa qiziqarli bo'ladi.

Olimlar bu maxsus neytrofillarni "o'chirib" qo'yishdi. Va natija juda keskin bo'ldi.

Boshqa immunitet hujayralari boshqaruvsiz qoldi. Ular juda ko'p yallig'lanish olib keluvchi oqsillarni ishlab chiqara boshladilar. Natijada — to'liq tartibsiz immunitet reaksiyasi yuz berdi. Baliqlar nerv tolalarini qayta o'stira olishmadi va harakat qobiliyatini yo'qotishdi.

Ammo mana eng qiziqarli qismi:

Olimlar IL-4 moddasini shikast joyga to'g'ridan-to'g'ri qo'shishdi — neytrofillarsiz. Va yallig'lanish barhamlandi. Orqa miya mukammal tiklandi.

Faqat bitta modda yetarli bo'ldi.

Professor Thomas Becker shunday dedi: "Ular bo'lmasa, immunitet tizimi halokatli aylanmaga tushib qoladi va davolanishga to'sqinlik qiladi. IL-4 molekulasi yallig'lanishni yumshatadi va asab tolalari shikast joydan o'sib o'tishiga imkon beradi."

Nega Bizda Bunday Bo'lmaydi?

Bu tadqiqot muhim savolga javob beradi: nega baliqlar orqa miya shikastidan tiklana oladi, lekin odamlar — yo'q?

Insonlarda markaziy asab tizimi shikastlanganda, immunitet javobi ko'pincha shikastni kuchaytiradi, tiklanishga emas. Biz shu halokatli aylanamada qolib ketamiz. Immunitet tizimi tinchlanishi kerak bo'lsa ham, hujum qilishda davom etadi.

Lekin tadqiqot shuni aniq ko'rsatdi: yallig'lanishni to'g'ri boshqarish — bu faqat foydali emaski, balki shart. Shu muvozanatni topa olsak, nervlarning qayta o'sishi uchun sharoit yaratiladi.

Bu Texnalogiyani Qachon Ko'ramiz?

Tadqiqotchi Xiaobo Tian ehtiyot bo'lishni maslahat beradi: "Savol shundaki, bu natijalar odamlarga qanchalik tegishli. IL-4 insonlarda ham shunga o'xshash rol o'ynaydimi va yallig'lanishni to'g'ri boshqara oladimi — hali aniq emas."

To'g'ri. Baliqlar va odamlar juda farq qiladi.

Ammo mening fikrimcha, nima tiklanishi kerakligini tushunganimiz — bu allaqachon katta qadam. Endi qorong'i ichida quvib yurmiremiz.

Eng yaxshi tomoni — ular baliq hujayralarini odamga ko'chirishni taklif qilmayapti. Ular faqat IL-4 molekulasi bilan ishlashmoqda.

Agar shu signalni to'g'ri vaqtda, to'g'ri miqdorda yetkaza olsak — balki inson immunitet tizimini ham to'g'ri yo'naltira olarmiz. Yallig'lanishni to'xtatib, tiklanishni boshlashimiz mumkin.


Manba: ScienceDaily

#spinal cord injury #immune system #regeneration #neutrophils #medical research #neuroscience #zebrafish research #il-4 #inflammation #healing #regenerative medicine