Zamburug‘lar hujumi: Endi ular faqat pitsa uchun emas! 🍄
"Global xavf" deganda ko'z oldimizga bo'ronlar yoki suv sathining ko'tarilishi keladi. Ammo hozirda kasalxonalar va fermalar uchun ancha xavfli boshqa bir dushman bor: Zamburug‘lar.
Gap oddiy xamir tayyorlashdagi yoki buzilgan mevadagi zamburug‘lar haqida ketmoqda. Ammo oxirgi paytlarda ular juda "shiddatli" bo'lib qoldi.
Asosiy xavf: Candida auris
Keling, haqiqiy "terrorchi" bilan tanishib chiqamiyiz: Candida auris.
Bu shunchaki oddiy infeksiya emas. Bu zamburug‘ turi juda "aqlli" va chidamli. U to'satdan dunyoning turli chekkalarida (Janubiy Amerika, Afrika, Hindiston) paydo bo'ldi. U kasalxona yuzalarida haftalab turishi mumkin va odam qoniga tushishi uchun imkon qidiradi. Agar u yurak yoki o'pka kabi a'zolarga yopishsa, o'lim xavfi hatto 60% gacha chiqadi.
AQSh CDC (Kasalliklar nazorati markazi) uni "shoshilinch xavf" deb e'lon qildi. Bu juda jiddiy holat.
Nima uchun aynan hozir? (Issiqlik to'sig'i buzilmoqda)
"Nega 100 yil avval emas, aynan hozir?" deb o'ylashingiz mumkin. Buning sababi — bizning "biologik qalqonimiz" buzilmoqda.
Asrlar davomida inson tanasidagi issiqlik zamburug‘lar uchun tabiiy to'siq bo'lib kelgan. Zamburug‘lar salqinni yaxshi ko'radi, bizning tanamiz esa ular uchun juda issiq edi. Ammo hozir vaziyat o'zgardi:
- Global isish: Sayyoramiz qizib bormoqda. Zamburug‘lar issiq havoda yashab qolishni o'rganmoqda. Agar ular issiq havoda omon qolsa, bizning tanamizda ham bemalol yashay oladi.
- Biz "sovuqroq" bo'lib qoldik: Giyena va sog'lom ovqatlanish tufayli zamonaviy insonlarning tana harorati ajdodlarimizga qaraganda biroz past.
Natijada, tashqi muhit va tana harorati o'rtasidagi farq kamaymoqda. Zamburug‘lar uchun biz "ideal yashash joyiga" aylanib boryapmiz.
"Mashqlar markazi": Biz ularni kuchli qilmoqdamiz
Eng qiziq va biroz achinarli tomoni shundaki, biz zamburug‘larga yordam beryapmiz.
Fermerlar ekinlarni buzilishdan himoya qilish uchun antifungal (zamburug‘ga qarshi) dorilarni ko'p ishlatishadi. Biz esa kasallikni davolashda aynan shu dorilardan foydalanamiz. Ekinlardagi zamburug‘lar bu kimyoviy moddalar bilan doimiy to'qnashib, ularga qarshi kurashishni "mashq qilib" o'rganib olishadi. Ular odam tanasiga kelganda, allaqachon "jangga tayyor" bo'ladi.
Hammasi tugadimi?
Yo'q, hali ham imkoniyat bor! Olimlar yangi davolash usullarini va immunitetni mustahkamlovchi texnologiyalarni ishlab chiqishmoqda.
Lekin bitta qiyin tomoni bor: zamburug‘larning hujayralari biznikiga juda o'xshash. Shuning uchun dori tayyorlash qiyin — zamburug‘ni o'ldiradigan dori inson hujayrasiga zarar yetkazmasligi kerak.
Bu haqiqiy biologik shaxmat o'yini va zamburug‘lar hozir ham o'z navbatini kutmoqda.