Kiedy Słońce nie chce się zamknąć
Wyobraź sobie, że dzwonek do drzwi zacina się i nie przestaje piszczeć. Dokładnie tak zareagowali naukowcy NASA w zeszłym roku, gdy wykryli nietypowy sygnał radiowy dochodzący z naszej gwiazdy.
Zwykłe rozbłyski radiowe ze Słońca trwają krótko. Kilka godzin, najwyżej parę dni. Potem cichną. Ten jednak trwał i trwał.
Rekord, który zaskoczył wszystkich
Sygnał nie milkł przez dziewiętnaście dni z rzędu. Poprzedni rekord wynosił pięć dni. Różnica jest ogromna.
To nie był zwykły szum. Naukowcy przyglądali się mu z niedowierzaniem. Sygnał należał do tak zwanych rozbłysków typu IV. Powstają, gdy elektrony o wysokiej energii krążą w silnych polach magnetycznych Słońca. Jak kulki w flipperze – odbijają się i przy okazji emitują fale radiowe.
Co to oznacza dla nas
Same fale radiowe nie docierają do powierzchni Ziemi. Ale sygnalizują coś poważniejszego. Te same warunki magnetyczne mogą wywołać koronalne wyrzuty masy – ogromne chmury naładowanych cząstek pędzące przez Układ Słoneczny. Gdy trafią w Ziemię, potrafią uszkodzić satelity, zakłócić sieci energetyczne, a nawet wpłynąć na pracę samolotów.
Dlatego naukowcy traktują takie sygnały jak system wczesnego ostrzegania.
Kilka oczu na raz
Do obserwacji użyto kilku sond jednocześnie. Parker Solar Probe, Wind, Solar Orbiter i STEREO patrzyły na Słońce z różnych kątów. Dzięki obrotowi Słońca każda z nich widziała to samo zjawisko w innym momencie. Razem dały pełny obraz.
Dzięki danym ze STEREO udało się nawet wskazać źródło. Okazało się, że sygnał pochodził z tak zwanego „hełmu magnetycznego” – wielkiej struktury w koronie słonecznej.
Dlaczego trwał tak długo
Naukowcy podejrzewają, że sygnał nie gasł, bo w tym samym miejscu doszło do trzech kolejnych wyrzutów materii. Każdy z nich „dolał paliwa” do zjawiska. Jak ktoś, kto naciska dzwonek raz za razem – sygnał nie ma szansy ucichnąć.
Wyniki opublikowano w Astrophysical Journal Letters.
Po co to wszystko
Lepsze zrozumienie takich długotrwałych rozbłysków pomoże w prognozowaniu pogody kosmicznej. A to nie jest tylko ciekawostka. Satelity GPS, łączność, sieci energetyczne – wszystko to może ucierpieć, gdy Słońce się „wścieknie”. Im wcześniej będziemy wiedzieć, tym lepiej.
Słońce wciąż zaskakuje
To zjawisko pokazało, że nawet coś tak dobrze znanego jak Słońce potrafi nas zaskoczyć. Żyjemy pod nim od zawsze, a ono nadal potrafi rzucić naukowcom nowe wyzwanie.