Szczerze? Roswell mnie fascynuje od dziecka

Pamiętam te czasopisma przy kasie w sklepie. Grudkowate zdjęcia "odzyskanych obcych ciał", historie o rządowych spiskach w pustynnym Nowym Meksyku. Kto by się nie złapał?

No i wiecie co? Rząd faktycznie coś ukrywał. Tylko nie to, czego się spodziewaliśmy.

Zaczęło się od ranczera i dziwnych szczątków

Wyobraźcie sobie: czerwiec 1947 roku, ranczer W.W. Bazel przemierza swoje tereny koło Roswell w Nowym Meksyku. Osiemdziesiąt mil od miasta, pośrodku niczego, natyka się na coś, co kompletnie nie ma sensu. Błyszczące metalowe fragmenty, dziwne tworzywa, porozrzucane szczątki, które nie wyglądają jak cokolwiek z normalnego samolotu.

Bazel zgłasza to lokalnemu szeryfowi. Ten też nie wie, o co chodzi. Kilka dni później w sprawę włącza się baza lotnicza w Roswell i nagle wszyscy mówią o "latającym spodku". Gazety szaleją. Przez jakieś dwadzieścia cztery godziny wygląda na to, że rząd właśnie przyznał się do znalezienia obcego statku kosmicznego.

A potem wojsko wzięło sprawy w swoje ręce. "To tylko balon meteorologiczny" – ogłosili. Koniec historii.

Tylko że nie był.

Prawdziwa historia: Project Mogul

I tutaj robi się naprawdę ciekawie. Ten "balon meteorologiczny" był w gruncie rzeczy czymś znacznie bardziej interesującym – i szczerze mówiąc, równie dziwnym jak kosmici.

Project Mogul to była amerykańska próba szpiegowania Związku Radzieckiego podczas zimnej wojny. Pamiętajcie, że minęły zaledwie dwa lata od Hiroszimy i Nagasaki, wszyscy panicznie bali się, że Sowieci opracują własną broń jądrową (co zresztą zrobili w 1949 roku). Stany Zjednoczone musiały wiedzieć, co dzieje się za żelazną kurtyną, ale przelot nad radzieckim terytorium groził wybuchem trzeciej wojny światowej.

Naukowcy z Uniwersytetu Nowojorskiego wymyślili sprytne rozwiązanie: wystrzelą wyrafinowane mikrofony w górne warstwy atmosfery na ogromnych balonach. Balony miały dryfować i "nasłuchiwać" fal dźwiękowych docierających z radzieckiego terytorium. Specjalna technologia pozwalała im utrzymywać stałą wysokość, a sprzęt przesyłał dane z powrotem na Ziemię.

To była rewolucyjna technologia jak na 1947 rok. W projekcie pracowało ponad sto osób, używano wielu samolotów, a nawet okrętów. Naukowcy badali wszystko – od jonosfery po wzorce pogodowe. Ten program szpiegowski posłużył też jako przykrywka dla poważnych badań atmosferycznych, które później okazały się niezwykle wartościowe.

Jeden z tych balonów – konkretnie lot numer 4, wystrzelony 4 czerwca 1947 roku – spadł gdzieś w pobliżu Roswell. Te szczątki, które Bazel znalazł na pustyni? To była tajna technologia szpiegowska zimnej wojny.

Dlaczego to ukrywali?

No i tutaj zaczyna się najciekawsze. Rząd nie zaklasyfikował Project Mogul dlatego, że chciał ukryć jakąś zawstydzającą technologię. Zrobili to, bo przyznanie się do istnienia ogromnej operacji szpiegowskiej monitorującej radzieckie działania jądrowe byłoby równoznaczne z powiedzeniem Sowietom dokładnie tego, czego szukamy – i jak to robimy.

W czasach zimnej wojny tajność nie była paranoją – była kwestią przetrwania. Gdyby Sowieci dowiedzieli się o Project Mogul, mogliby opracować kontrśrodki albo, co gorsza, wykorzystać tę wiedzę do ukrycia własnych działań. Przez prawie pięćdziesiąt lat oficjalna wersja brzmiała więc "balon meteorologiczny", podczas gdy teorie o UFO stawały się coraz bardziej wymyślne.

Prawda wyszła na jaw dopiero w 1994 roku, kiedy Siły Powietrzne oficjalnie potwierdziły, co tak naprawdę rozbiło się w tym nowomeksykańskim pustkowiu. Tajemnica rozwiązana. Kosmici? Nie. Po prostu zimnowojenna paranoja opakowana w błyszczący metal.

Dlaczego w to nie wierzymy?

No i tutaj pojawia się kluczowe pytanie: dlaczego, nawet po oficjalnym wyjaśnieniu, miliony ludzi nadal wierzą, że wydarzyło się coś nadprzyrodzonego?

Myślę, że pułkownik Albert C. Trakowski, emerytowany oficer Sił Powietrznych, który faktycznie pracował przy Project Mogul, trafnie to podsumował w wywiadzie dla "The New York Times" w 1994 roku: "To nie zakończy sprawy. Psychologia jest prosta: ludzie wierzą w to, w co chcą wierzyć."

I szczerze? To rozumiem.

Pomysł, że rząd ukrywa kontakt z kosmitami, jest ekscytujący, romantyczny, niemal magiczny. To historia, która chwyta za wyobraźnię. Prawda – że to po prostu rozbity balon szpiegowski z zapomnianego programu zimnej wojny – jest fascynująca sama w sobie, ale brakuje jej tego kosmicznego błysku.

A jednak uwielbiam prawdziwą historię. Jest bowiem w niektórych aspektach znacznie ciekawsza niż opowieść o kosmitach. Pomyślcie tylko: naukowcy w 1947 roku próbowali słuchać Związku Radzieckiego z krawędzi kosmosu, używając balonów i mikrofonów. Technologia była naprawdę futurystyczna jak na tamte czasy. To były prekursory dzisiejszego monitoringu satelitarnego, wczesne kroki w badaniu atmosfery, element jednego z najbardziej napiętych okresów w historii ludzkości.

To niezwykła historia.

Spuścizna, która trwa

Dzisiaj Roswell w Nowym Meksyku robi ZA PEŁNE obroty wokół swojej reputacji "Światowej Stolicy Kosmitów". Jest tam międzynarodowe muzeum UFO, strona turystyczna ma w logo latający spodek, a co roku tysiące odwiedzających przyjeżdżają do tej małej pustynnej miejscowości w nadziei, że poczują coś nadprzyrodzonego.

I wiecie co? Myślę, że to całkiem wspaniałe.

Niezależnie od tego, czy wierzycie w zielone ludziki, czy uważacie, że wszystko było tylko rozbitym balonem szpiegowskim, incydent w Roswell stał się czymś naprawdę ważnym w amerykańskiej kulturze. Reprezentuje naszą zbiorową fascynację nieznanym, podejrzliwość wobec rządowych tajemnic i głęboko zakorzenioną nadzieję, że może – ale może – nie jesteśmy sami w tym ogromnym wszechświecie.

Prawda o Project Mogul może być oficjalnie "odkryta", ale założę się, że sklepy z pamiątkami w Roswell będą sprzedawać breloczki z kosmitami przez pokolenia.

Niektóre tajemnice, jak się okazuje, wcale nie chcemy rozwiązać.