İnsan Genomunda Gizli Bir Komşu: Hayalet DNA

Bilmeyebilirsin ama vücudunda seninle aynı gezegende yaşamış ama adını bile koyamadığımız bir türün izleri var. Evet, doğru duydun.

UC Berkeley araştırmacıları yakın zamanda şaşırtıcı bir keşif yaptı. İnsan DNA'mızın yaklaşık yüzde biri, Neanderthal mirası kadar bir kısım, tamamen bilinmeyen bir türe ait. Milyonlarca yıl önce yaşamış, soyu tükenmiş ve izlerini bırakıp gitmiş bir akraba.

DNA'mızdaki Bu Garip İz Ne?

Şöyle düşün: Evinde DNA testi yaptırdıysan, sonuçlarda hangi ülkelerden geldiğini görüyorsun. Araştırmacılar da benzer bir şey yapıyor ama onlar ülkeler yerinde eski insan türlerini arıyor.

Araştırmacılar Yulin Zhang ve Arjun Biddanda, modern insan genomlarını incelerken tuhaf bir şeyle karşılaştı. Neanderthal ya da Denisovan'a benzemeyen, kesinlikle antik ama kimliği belirsiz DNA parçaları buldular. Ne olduğunu çözemediler.

İşte bu yüzden "hayalet DNA" dediler.

Bu Gizli Türle Nasıl Karşılaştık?

İnsan atalarımız sandığımız gibi yalnız yaşamamış. Erken Homo sapiens, yanında yaşayan diğer hominin türleriyle etkileşime girmiş. Bazıları gen havuzumuza karışmış, bazılarıysa başka sebeplerle yok olup gitmiş.

Ama bu hayalet DNA, bilinen Neanderthal ve Denisovan karşılaşmalarından bile daha eski. Araştırmacılar bu gizemli türün yaklaşık bir milyon yıl önce yaşadığını tahmin ediyor. Bir milyon yıl. Bunu bir düşün.

En Şaşırtıcı Kısım

Bu hayalet DNA tek bir popülasyonda değil. Araştırmacılar bu gen aktarımının tüm modern insan popülasyonlarını etkilediğini buldu. Sadece Afrikalıları ya da Asyalıları değil, herkesi.

Science dergisinde yayımlanan çalışmada şöyle diyorlar: "En az bir hayalet türün, Afrika'dan çıkıştan önce yaşadığını ve tüm günümüz popülasyonlarına katkı sağladığını bulduk."

Yani şöyle düşün: Milyonlarca yıl önce, sayısız kez büyükanne dediğin biri, bu gizemli türün bir üyesiyle karşılaşmış ve o DNA, nesiller boyunca sana kadar ulaşmış.

Bu Gizli Akraba Kim?

Araştırmacılar tahmin yürütüyor ama kesin bir cevap yok. Belki Homo erectus, belki Homo heidelbergensis. Fosil kayıtlarında bulunmayan bir tür olabilir ya da genetik izleri o kadar silikleşmiş ki artık tanıyamıyoruz.

Bir de şu var: Denisovan DNA'sında, özellikle Okyanusya popülasyonlarında, daha fazla belirsiz soydan izler bulmuşlar. Aile ağacımız sadece dallanıyor değil, neredeyse tam bir orman.

Neden Önemli?

Bu keşif insan olmak hakkında düşünme biçimini değiştiriyor. Sadece anneannen ve babaannenin genlerini taşımıyorsun. Neanderthal genleri, Denisovan genleri ve henüz adını koyamadığımız en az bir gizemli türün genlerini taşıyorsun.

Araştırmacılar bu hayalet genlerin hayatta kalmamızda ve evrimimizde nasıl rol oynadığını merak ediyor. Bazıları bağışıklık sistemimiz ve metabolizmamızla ilgili görünüyor. Yani belki de şu an burada olmanın bir parçası, milyon yıllık bu antik karşılaşmalara bağlı.

Telefon ekranını kaydırırken ya da ayakkabı bağlarken, bir milyon yıllık gizemli bir akrabanın küçük de olsa bunun içinde payı var.

Bu gizemli ataya kesin bir isim verebilmemiz için muhtemelen daha çok antik DNA örneğine ihtiyacımız var. Özellikle Afrika ve Asya'dan. Ama en azından şu gerçeğin tadını çıkarabiliriz: Yürüyen, nefes alan bir evrim mozaiğiyiz.

Kim demişti, insan olmak basittir diye?