Atomlardagi yashirin dunyo: Supero'tkazgichlarda kutilmagan kashfiyot

Sizga shunday bo'ldimi-yu, bir kishini yaxshi bilasiz deb o'ylaysiz, keyin to'satdan uning butun bir shaxsiyati yashirin bo'lganini bilib qolasizmi? Aynan shu HOLAT materialshunoslar bilan ham sodir bo'lmoqda — farqi shundaki, ular do'stlarini emas, balki atomlarni o'rganmoqdalar.

Iyerusolimdagi Yevrey universitetidan olimlar guruhi yaqinda e'lon qilgan natijalar fiziklarni hayratda qoldirdi. Ular niobiy diselenid va tantaliy disulfid deb ataladigan ikkita materialni o'rganishgan. Bu yangi kashfiyotlar emas — olimlar ularni yillar davomida o'rganganlar. Lekin tadqiqotchilar juda sezgir o'lchash usullari yordamida chuqur qarab, kutilmagan narsa topdilar.

Mana nima sodir bo'ldi: Ikkala material ham bitta supero'tkazish holatiga ega deb ko'rinardi. Supero'tkazgichlar haqida eshitganmisiz? Bunlar elektr tokini hech qanday yo'qotishsiz o'tkazadigan materiallar. Issiqlik yo'q, energia yo'qotilishi yo'q — hech narsa yo'q. Ular elektronikaning orzusi hisoblanadi va fiziklar ularga 1911-yildan beri qiziqib kelmoqda. Xa, biz ularni bir asrdan ko'proq vaqtdir bilamiz, lekin hali ham yangi narsalarni kashf etmoqdamiz.

Olimlar tunnel spektroskopiya deb ataladigan usuldan foydalangan. Natijalar hayratlanarli edi: bu materiallar bitta emas, ikki supero'tkazish holatiga ega ekan — va ular shunchalik yaqin o'zaro ta'sir qiladilarki, bitta birlashtirilgan holat sifatida paydo bo'ladilar.

Bu qanday aytish mumkin... Qulf, bitta xonanda tinglayotgandek eshitiladi, lekin aslida ikki kishi bir xil notani shunchalik mukammal ijro etadilarki, farq qilish mumkin emas.

"Bu bitta xonanda tinglayotgandek, lekin aslida mukammal sinxronlangan duet ekanligini bilishga o'xshaydi," — deydi tadqiqotchilar. Bu misol menga yoqadi, chunki u narsaning ko'zimiz oldida bo'lib, lekin yashirin bo'lishini juda yaxshi ifodalaydi.

Bu nimaga kerak? Avvalo, bu yillar davomida fiziklarni qiynagan jumboqni tushuntiradi. Ilgari o'tkazilgan tajribalar shuni ko'rsatdiki, bu materiallarning supero'tkazish energiyasi spektri an'anaviy nazariyalarga to'liq mos kelmagan edi. Olimlar bosh qotirar, raqamlar nega mos kelmasligini tushunolmasdilar. Turns out, nazariyalar to'g'ri edi — lekin haqiqatga mos kelish uchun bitta emas, ikki xil supero'tkazish buyurtmasiga ega model kerak edi.

Bu kashfiyot juda qiziq imkoniyatlarni ochmoqda. Agar bu materiallar biz o'ylagandan murakkabroq ekanligini tushunsak, yaxshiroq supero'tkazgichlar va qurilmalar yaratish uchun bu bilimdan foydalanishimiz mumkin. Ultra samarali elektronika, kvant kompyuterlar va ilg'or tibbiy tizimlar haqida gap ketmoqda. Yomon emas, to'g'rimi?

Va yana bir qiziq narsa: tadqiqotchilar niobiy diselenidning qalinroq versiyalarida aslida uchta o'zaro ta'sir qiluvchi supero'tkazish buyurtmasi bo'lishi mumkinligini aniqladilar. Uchta! Shu nuqtada men kutaman — ular oxir-oqibat ichida butun bir xor topadilar.

Xulosa shuki: fan hech qachon bizi hayratda qoldirishni to'xtatmaydi. Qanchalik puxta qarasak, shunchalik ko'proq narsalarni kashf etamiz. Ba'zan koinot biz o'ylagandan ham murakkabroq va qiziqarli bo'lishi mumkin.

Sizning hayotingizda ham ko'z oldida yashiringan murakkablik bormi? Ba'zan fizika shunchaki mavjudotning qolgan qismiga oyna tutayotganidek tuyuladi. 👀